ICC တရားစြဲဆုိမႈမွာေဒၚစုဟာပစ္မွတ္ျဖစ္လာႏိုင္တယ္လို႔ လူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႔ေတြအဆိုျပဳ

ေမ ၁၁၊ ၂၀၁၈

လူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႔ေတြဟာဒီတပတ္နယူးေယာက္က ကုလအေထြေထြအတြင္းေရးမွဴးရံုးမွာစုေ၀းၿပီး လူသားမ်ဳိးႏြယ္အေပၚရာဇ၀တ္မႈက်ဴးလြန္မႈေတြနဲ႔ လူမ်ဳိးတံုးသတ္ျဖတ္မႈေတြအတြက္ ျမန္မာေခါင္းေဆာင္ေတြကို ႏိုင္ငံတကာခံုရံုးတင္ဖို႔ေတာင္းဆိုသြားၾကမွာျဖစ္ပါတယ္။စစ္တပ္က ရိုဟင္ဂ်ာနဲ႔တျခားတိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိးစုေတြအေပၚရက္စက္မႈေတြျပဳလုပ္တဲ့ စစ္တပ္ကက်ဴးလြန္သူေတြအေပၚမွာ အာရံုစိုက္သြားသင့္တယ္လို႔ သူတို႔ကေဖာ္ထုတ္ေျပာဆိုခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ အရပ္သားေခါင္းေဆာင္ အထူးသျဖင့္ ႏိုင္ငံေတာ္အတိုင္ပင္ခံပုဂိၢဳလ္ေဒၚစုဟာ ဖိႏွိပ္မႈေတြအတြက္ပစ္မွတ္ထားခံရႏိုင္တယ္လို႔ သူတို႔ကအႀကံျပဳခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။

ရိုဟင္ဂ်ာေတြအေပၚရာဇ၀တ္မႈက်ဴးလြန္တဲ့သူေတြကို ICC တင္ဖို႔အလားအလာဟာ ဒီႏွစ္အစကတည္းက အရွိန္အဟုန္ေကာင္းလာခ့ဲတာျဖစ္ပါတယ္။ ေဖေဖၚ၀ါရီမွာ ၿဗိတိန္ဥပေဒျပဳအမတ္၁၀၀ေက်ာ္က ျမန္မာစစ္တပ္အႀကီးအကဲဗိုလ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီးမင္းေအာင္လိႈင္ကို ခံုရံုးတင္ဖို႔ၿဗိတိန္ႏိုင္ငံျခားေရးအတြင္းေရးမွဴး ဘိုရစ္ဂၽြန္ဆင္ကိုေတာင္းဆိုခဲ့ၾကပါတယ္။ ၿပီးခဲ့တဲ့လက ICC ေရွ႕ေနဖာတူလ္ဘန္ဆူဒါက ျမန္မာေခါင္းေဆာင္ေတြဟာ ဥပေဒပုဒ္မ ၇(၁)(d) ကိုခ်ဳိးေဖာက္ၿပီး လူမ်ဳိးစုလိုက္အတင္းအဓၶမေရႊ႕ေျပာင္းေအာင္လုပ္ေဆာင္မႈ လူသားမ်ဳိးႏြယ္အေပၚရာဇ၀တ္မႈက်ဴးလြန္မႈအျဖစ္ စြဲခ်က္တင္ဖို႔လုပ္ေဆာင္ခဲ့ပါတယ္။ ရက္တစ္ခ်ဳိ႕အၾကာမွာေတာ့ ေဒၚစုရံုးက ဘန္ဆူဒါရဲ႕စြပ္စြဲမႈေတြဟာႏိုင္ငံအခ်ဳပ္အျခာအာဏာစည္းမ်ဥ္းေတြကိုေဘာင္ေက်ာ္ေနၿပီး ျမန္မာဟာ ICC တရားရံုးရဲ႕အဖြဲ႔၀င္ႏိုင္ငံလည္းမဟုတ္ဘူးလို႔ ထုတ္ျပန္ခဲ့ပါတယ္။

ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ ရိုဟင္ဂ်ာေတြအစုလိုက္အၿပံဳလိုက္ေရႊ႕ေျပာင္းခံရမႈအေပၚမွာတရားရံုးကတရားစီရင္လို႔ရမရဆံုးျဖတ္တာ အကူအညီရဖို႔ သံုးသပ္ေလ့လာမႈေတြဘဂၤလားေဒ့ရွ္ဆီကေနတင္သြင္းလာဖို႔ ICC ကတနလၤာေန႔ကေတာင္းဆိုခ်က္ထုတ္ျပန္ခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ဟာ ICC အဖြဲ႔၀င္ႏိုင္ငံျဖစ္တာေၾကာင့္ ႏိုင္ငံတကာရာဇ၀တ္မႈေတြေပၚမွာတရားရံုးကစီရင္ခ်ခ်ႏိုင္တာျဖစ္ပါတယ္။ ICC ပါ၀င္လာဖို႔လူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႔ေတြရဲ႕တြန္းအားေပးမႈအရ ျမန္မာစစ္တပ္အႀကီးအကဲမင္းေအာင္လိႈင္တစ္ေယာက္တည္း ပစ္မွတ္မဟုတ္ပါဘူး။

“သင့္ေလ်ာ္တဲ့စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈေတြကို အရင္ဆံုးစစ္တပ္ပုဂိၢဳလ္တစ္ေယာက္ခ်င္းေပၚမွာအာရံုစိုက္သြားမွာျဖစ္တယ္”လို႔ Fortify Rights CEO မက္သရူးစမစ္က Coconuts သတင္းဌာနကိုေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။ “ဒါေပမယ့္ေဒၚစုဟာလည္း ႏိုင္ငံတကာရာဇ၀တ္မႈအတြက္တာ၀န္ရွိႏိုင္ပါတယ္။ ရိုဟင္ဂ်ာအရပ္သားေတြကိုတိုက္ခိုက္မႈေတြအေပၚမွာ သူမရဲ႕အခန္းက႑ကိုလည္း စံုစမ္းစစ္ေဆးေရးမွဴးေတြက ပံုမွန္စစ္ေဆးသြားမွာျဖစ္ပါတယ္”လို႔ သူကဆုိပါတယ္။ စမစ္ဟာ ျမန္မာကို ICC တင္ဖို႔တနလၤာေန႔ကေတာင္းဆိုခဲ့တဲ့ လူ႔အခြင့္အေရးကၽြမ္းက်င္ပညာရွင္ေလးေယာက္ထဲမွာတစ္ေယာက္အပါျဖစ္ပါတယ္။ “ဒီအဆင့္မွာေတာ့ ႏိုင္ငံေတာ္အတိုင္ပင္ခံပုဂိၢဳလ္ေဒၚစုဟာ ျပသနာရဲ႕တစ္စိတ္တစ္ပိုင္းထဲပါ၀င္ပါတယ္။ သူမရံုးက လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြကိုအခိုင္အမာျငင္းဆိုေနခ့ဲတာျဖစ္ပါတယ္။ ရိုဟင္ဂ်ာအရပ္သားေတြဟာကိုယ့္အိမ္ကိုယ္မီးရိႈ႕ၿပီး အဓၶမျပဳက်င့္မႈေတြဟာသတင္းမွားေတြလို႔ သူမရံုးကစြပ္စြဲထားတာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီျငင္းဆိုမႈေတြဟာ စစ္တပ္ကေရာအရပ္သားေခါင္းေဆာင္ေတြဆီကပါ ထြက္ေပၚလာတာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ေဒၚစုဟာလည္းျပသနာရဲ႕တစ္စိတ္တစ္ပိုင္းအျဖစ္ပါ၀င္ေနတယ္”လို႔ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ကဆိုလိုတာျဖစ္ပါတယ္လို႔ စမစ္ကေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

“သက္ဆုိင္ရာအာဏာပိုင္ေတြအေရးယူေဆာင္ရြက္ႏိုင္ဖို႔ ကၽြန္ေတာ္တို႔နာမည္ေတြစုေဆာင္းေနပါတယ္။ ဒီနာမည္စာရင္းထဲမွာ ျမန္မာစစ္တပ္ပိုင္းဟာထိပ္ဆံုးစာရင္းမွာရွိေနၿပီး ဒီအေျခအေနေပၚမွာႏိုင္ငံတကာရာဇ၀တ္မႈက်ဴးလြန္မႈေတြအတြက္ အရပ္သားေခါင္းေဆာင္ေတြလည္းပါ၀င္ပါတယ္။” လို႔သူကဆိုထားပါတယ္။ “ႏိုင္ငံတကာရာဇ၀တ္မႈေတြအတြက္ အရပ္သားေခါင္းေဆာင္ေတြပါတာ၀န္ရွိတယ္ဆိုရင္ သူတို႔အဲဒီအေပၚမွာပယ္ဖ်က္သြားလို႔မရႏိုင္ပါဘူး ဒါေပမယ့္သူတို႔မွန္ကန္တဲ့အရာကိုစတင္လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ပါတယ္” လို႔စမစ္က Coconuts သတင္းဌာနကိုေျပာၾကားထားပါတယ္။

“ႏိုင္ငံေတာ္အတိုင္ပင္ခံပုဂိၢဳလ္အေနနဲ႔ ကုလစံုစမ္းေရးမွဴးေတြနဲ႔ပူးေပါင္းၿပီး လူသားခ်င္းစာနာေထာက္ပံ့မႈေတြ လိုအပ္ေနသူေတြဆီေထာက္ပံ့သြားဖို႔ က်ဴးလြန္သူေတြကိုအေရးယူေဆာင္ရြက္သြားဖို႔ေတြလိုအပ္ပါတယ္။ သူမဟာအခုခ်ိန္မွာအဲဒါေတြတစ္ခုမွလုပ္ကိုင္ေဆာင္ရြက္ျခင္းမရွိပါဘူး။ သူမသာလူ႔အခြင့္အေရးကိုကာကြယ္ၿပီး တရားမွ်တမႈေတြေဆာင္ရြက္ခဲ့မယ္ဆိုရင္ ဒါဟာက်ဴးလြန္သူေတြကိုျပင္းထန္တဲ့သတိေပးခ်က္ေပးလိုက္တာပဲျဖစ္မွာပါ” လို႔သူကေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

Coconuts သတင္းဌာနပါ Jacob Goldberg ေရးသားသည့္ “Rights Groups suggest Aung San Suu Kyi could become target of ICC prosecution” အမည္ျဖင့္ေဖာ္ျပထားသည့္သတင္းကိုေညာင္နီရြက္ ဆီေလ်ာ္ေအာင္ျပန္ဆိုသည္။