သမိုင္​း​ေၾကာင္​း

(၁)...၁၈၈၅ခုႏွစ္​ႏို၀င္​ဘာမွာ ဟယ္​ရီပရင္​ဒါဂတ္​စ္​ရဲ ့ၿဗိတိန္​စစ္​တပ္​က သီ​ေပၚကိုဖမ္​းၿပီးဗမာမင္​းပိုင္​နယ္​​ေျမအားလုံးကိုသိမ္​းပိုက္​လိုက္​တယ္​။၁၈၈၆ ဇန္​န၀ါရီ၁ရက္​​ေန႔မွာၿဗိတိန္​အင္​ပါယာထဲသြတ္​သြင္​း​ေၾကာင္​းကမာၻကိုတရား၀င္​​ေၾကျငာတယ္​။ဒါ​ေပမဲ့သီ​ေပၚကိုဖမ္​းၿပီးရတနာဂီရိပို႔လိုက္​တာနဲ႔ ႐ွမ္​း၊ကခၽင္​၊ခၽင္​းလို႔​ေခၚတဲ့ ​ေတာင္​တန္​း​ေဒသကို အဂၤလိပ္​က အလိုအ​ေလၽွာက္​မပိုင္​ဆိုင္​သြားဘူးဆိုတာကိုသိထားရမယ္​။ၿဗိတိန္​စစ္​တပ္​ဟာ ႐ွမ္​း၊ကခၽင္​နဲ႔ခၽင္​း ​ေတာင္​တန္​း​ေဒသႀကီးကို နည္​းႏွစ္​နည္​းနဲ႔ သိမ္​းပိုက္​ခဲ့ရျပန္​တယ္​။ပထမနည္​းက စစ္​​ေရးျဖစ္​ၿပီး ဒုတိယနည္​းက စည္​း႐ုံသိမ္​းသြင္​းတာပါ။ဒါ​ေၾကာင့္ သီ​ေပၚကိုနန္​းကခၽလိုက္​တာနဲ႔ ႐ွမ္​း၊ကခၽင္​၊ခၽင္​းတိုင္​းျပည္​​ေတြဟာ ၿဗိတိန္​လက္​​ေအာက္​အလိုအ​ေလၽာက္​ ကၽ​ေရာက္​မသြားတာကိုၾကည့္ျခင္​းအားျဖင့္ ႐ွမ္​း၊ကခၽင္​၊ခၽင္​းတို႔ပါ၀င္​တဲ့ ​ေတာင္​တန္​း​ေဒသဟာ ဗမာမင္​းပိုင္​နက္​ထဲမပါဘူးဆိုတာ​ေပၚလြင္​ထင္​႐ွား​ေနပါတယ္​။

(၂).....ဗမာလူမၽိဳး​ေတြဟာ အ​ေနာ္​ရထာ​ေခတ္​က​ေန သီ​ေပၚလက္​ထက္​အထိ ႏွစ္တစ္​​ေထာင္နီးပါးသက္​ဦးဆံပိုင္​ဘုရင္​စနစ္​ကိုလက္​ခံကၽင့္သုံးခဲ့တဲ့လူမၽိဳးျဖစ္​တယ္​။ဒါ​ေပမ့ဲ ႐ွမ္​း၊ကခၽင္​၊ခၽင္​းလူမၽိဳး​ေတြဟာ ဗမာ​ေတြလို သက္​ဦးဆံပိုင္​ဘုရင္​စနစ္​ကိုလက္​ခံကၽင့္သုံးတဲ့ လူမ်ိဳး​ေတြမဟုတ္​ခဲ့ၾကဘူး။အဲဒါ​ေၾကာင့္ အဂၤလိပ္​ဟာ သက္​ဦးဆံပိုင္​ဘုရင္​စနစ္​ကၽင့္သုံးတဲ့ ဗမာ၊မြန္​၊ရခိုင္​ နဲ႔ သက္​ဦးဆံပိုင္​ဘုရင္​စနစ္​မကၽင့္သုံးတဲ့ ႐ွမ္​း၊ကခၽင္​၊ကရင္​၊ခၽင္​း(ဒီ​ေနရာမွာကရင္​ကိုခဏဖယ္​ပါရ​ေစ)တို႔ကိုတစ္​စုတစ္​စည္​းတည္​း​ေပါင္​းၿပီးအုပ္​ခၽဳပ္​ဖို႔မျဖစ္​ႏိုင္​ဘူးလို႔နားလည္​ထားတယ္​။အဲဒါ​ေၾကာင့္ ​ေျမျပန္​႔​ေဒသ (Ministerial Burma) နဲ႔ ​ေတာင္​တန္​း​ေဒသ(Frontier Areas)ဆိုၿပီး ယ​ေန႔ျမန္​မာျပည္​ကို ႏွစ္​ပိုင္​းပိုင္​းၿပီး မတူညီတဲ့အုပ္​ခၽဳပ္​​ေရးစနစ္​​ေတြျပ႒ာန္​းၿပီးအုပ္​ခၽဳပ္​ခဲ့ရတာပါ။ခၽင္​းျပည္​​ေထာင္​ကို Chin Hills Regulation Act - 1896ကိုျပ႒ာန္​းအုပ္​ခၽဳပ္​ခဲ့တယ္​။ကခၽင္​ျပည္​အတြက္​ Kachin Hills Regulation Act- 1895ကိုျပ႒ာန္​းၿပီးအုပ္​ခၽဳပ္​ခဲ့တယ္​။အလားတူ ႐ွမ္​းျပည္​​ေထာင္​​ေတြကိုလည္​း ၁၈၈၇၊၁၈၉၁နဲ႔၁၈၉၅ခုႏွစ္​တို႔မွာ ႐ွမ္​းျပည္​ဆိုင္​ရာအုပ္​ခၽဳပ္​​ေရးဥပ​ေဒအသီးသီးကိုျပ​႒ာန္​းၿပီး
အုပ္​ခၽဳပ္​ခဲ့တာပါ။​ဒီမွာသိရမွာက ၿဗိတိန္​အစိုးရဟာ Frontier Areas ​ေတာင္​တန္​း​ေဒသႀကီးလို႔ သတ္​မွတ္​ၿပီးတဲ့အျပင္​ ​ေတာင္​တန္​း​ေဒသတစ္​ခုထဲအတြက္​ဥပ​ေဒမသတ္​မွတ္​ဘဲ ႐ွမ္​းအတြက္၊ ကခၽင္​အတြက္​၊ခၽင္​းအတြက္​ သီးျခားစီဥပ​ေဒျပဳ ၿပီးအုပ္​ခၽဳပ္​ခဲ့တာကိုပါ။႐ွမ္​း၊ကခၽင္​၊ခၽင္​း​ေရာ​ေႏွာမပစ္​လိုက္​ဘူး။

(၃).....ျမန္​မာ့သမိုင္​းက​ေရးသလို ၿဗိတိန္​ျမန္​မာကိုသိမ္​းလိုက္​ခၽိန္​ တိုင္​းရင္​းသားအားလုံးစုစည္​းတြန္​းလွန္​ခဲ့ၾကပါတယ္​ဆိုတာ တကယ္​​ေတာ့ဂၽင္​းထည့္တာပါ။႐ွမ္​း၊ကခၽင္​၊ခၽင္​း​ေတြ အဂၤလိပ္​ကို​ ​ေတာ္​လွန္​ခဲ့ၾကတာမွန္​ပါတယ္​။သီ​ေပၚနဲ႔သူ႔မယားႏြားလွည္​း​ေပၚငုပ္​တုတ္​ပါသြားၾကလို႔ ​ေတာ္​လွန္​တာမဟုတ္​ဘူး။ဒီအခ်က္​က ျမန္​မာသမိုင္​းက လွည့္စားထားတဲ့အခၽက္​ပဲ။ဗမာ​ေတြလိုသီ​ေပၚဟာ ႐ွမ္​း၊ကခၽင္​၊ခၽင္​းတို႔အတြက္​ သူတို ့ဘုရင္​မဟုတ္​ဘူး။သူတို႔​ေတာ္​လွန္​ၾကတာ သူတို႔အခၽဳပ္​အျခာအာဏာဆုံးရႈံးသြားလို႔​ေတာ္​လွန္​ၾကတာပါ။ဗမာကသီ​ေပၚနဲ႔အခၽဳပ္​အျခာအာဏာဆုံးရႈံးသြားလို႔​ေတာ္​လွန္​တာျဖစ္​တယ္​။ဒါကိုျမန္​မာ့သမိုင္​းက ဆြဲယူၿပီးျဖတ္​ညႇပ္​ကပ္​ခါ တိုင္​းရင္​းသားအားလုံးတစ္​ညီတစ္​ၫႊတ္​တည္​း နယ္​ခ်ဲ့ရန္​ကိုစုစည္​းတြန္​းလွန္​ခဲ့ၾကပါသည္​ ဆိုၿပီးပုံမွား႐ိုက္​လိုက္​တာျဖစ္​တယ္​။

(၄).....ဗမာကသူ႔အခၽဳပ္​အျခာအာဏာကိုသူျပန္​ယူခၽင္​​ေနတယ္​။အလားတူ ႐ွမ္​း၊ကခၽင္​၊ခၽင္​းတို႔ကလည္​း သူ႔တို႔အခၽဳပ္​အျခာအာဏာအသီးသီးကိုျပန္​ရယူခၽင္​​ေနၾကတာ​ေၾကာင့္​ ပင္​လုံသ​ေဘာတူညီမႈႀကီးျဖစ္​​ေပၚလာတာပဲ။အဲဒီ​ေတာ့ ၿဗိတိန္​ဟာ အလိုလို​ေနရင္​း ဘုံရန္​သူ​ျဖစ္​သြားရတာပါ။ဒါကိုျမန္​မာသမိုင္​းက စုစည္​း​ေတာ္​လွန္​ စုစည္​းလြတ္​လပ္​​ေရးယူဆိုၿပီး ပုံမွား႐ိုက္​တယ္​။ဗမာက အဂၤလိပ္​ကိုမႏိုင္​လို႔သီ​ေပၚဖမ္​းခံရတာ။အလားတူ တိုင္​းရင္​းသား​ေတြလည္​းအဂၤလိပ္​ကိုတကယ္​စစ္​​ေရးနဲ႔​ေျဖ႐ွင္​းရင္​မႏိုင္ဘူး။အဲဒါ​ေၾကာင့္သူတို႔လည္​း အခ်ဳပ္​အျခာအာဏာဆုံးရႈံးသြားရတာပါပဲ။ဗမာက ထီး​ေပၽာက္​နန္​း​ေပၽာက္​ ဖိနပ္​​ေပၽာက္​တာကို ဘာကိစၥ႐ွမ္​း၊ကခၽင္​၊ခၽင္​းက လိုက္​​ေပၽာက္​ရမတုန္​း။႐ွမ္​း၊ကခၽင္​၊ခၽင္​းမွာ ထီးလည္​းမ႐ွိဘူး။နန္​းလည္​းမ႐ွိဘူး။ဗမာလိုသက္​ဦးဆံပိုင္​ဘုရင္​တစ္​ဦးဦးက အင္​ပါယာတစ္​ခုလုံးကိုကိုုင္​တြယ္​အုပ္​ခၽဳပ္​တဲ့စနစ္​ကိုမ႐ွိဘူး။အားလုံး​ေစာ္​ဘြားကိုယ္​စီနဲ႔ကိုယ့္နယ္​ကိုယ္​အုပ္​ခၽဳပ္​​ေနၾကတာပါ။ဒါကိုျမန္​မာ့သမိုင္​းက သီ​ေပၚပါလို႔ တိုင္​းရင္​းသား​ေတြ၀မ္​းနည္​းၿပီး မခံမရပ္​ႏိုင္​ျဖစ္​ၿပီး ျပန္​တိုက္​ခဲ့ၾကပါတယ္​ဆိုၿပီး ဂ်င္​းထည့္တာ​ေတာ့ ဘယ္​လိုမွယုတၱိမ႐ွိဘူး။မျပဳံးဘဲ၀ါလုံးကြဲရယ္​ရ​ေစတာပါပဲ။ဗမာလည္​းသီ​ေပၚဆုံးရႈံးသြားသလို တိုင္​းရင္​းသား​ေတြလည္​း အခၽဳပ္​အျခာအာဏာဆုံးရႈံးသြားတယ္​။ဒီ​ေတာ့ အဂၤလိပ္​အစိုးရဟာ သူတို႔အတြက္​ဘုံရန္​သူ အလိုလိုျဖစ္​သြားတယ္​။ဒါ​ေပမဲ့ ဘုံရန္​သူျဖစ္​သြားလို႔ ဗမာနဲ႔တိုင္​းရင္​းသားခၽစ္​ၾကည္​သြားတယ္​ဆိုၿပီး ​ေရာခၽလို့မရဘူး​။ဒါျမန္​မာ့သမိုင္​းကလုပ္​တဲ့ထိုးဇတ္​။ဘုံရန္​သူျဖစ္​တာကသက္​သက္​၊ဗမာ့ထီးကသက္​သက္​၊တိုင္​းရင္​းသားရပိုင္​ခြင့္နဲ႔ျပည္​နယ္​/တိုင္​းကသက္​သက္​။ဒါကို ဘုံရန္​သူျဖစ္​လို႔​ေတာ္​လွန္​လိုက္​မိတာနဲ႔ျမန္​မာ့သမိုင္​းက ​ေရာခၽလိုက္​တာပါ။အဲဒီအခၽိန္​ဘုံရန္​သူျဖစ္​​ေန​ခၽိန္​မွာ ဗမာ​ေခါင္​း​ေဆာင္​သခင္​​ေအာင္​ဆန္​းက အတူတူယူၾကဖို႔ညိွလာလို႔၊သခင္​​ေအာင္​ဆန္​းရဲ ့​ေကၽာ္​ၾကားတဲ့႐ိုးသား​ေျဖာင့္မတ္​မႈ​ေတြ​ေၾကာင့္သာပင္​လုံသ​ေဘာတူညီမႈျဖစ္​လာခဲ့တာပါ။

(၅).....သခင္​​ေအာင္​ဆန္​းဦး​ေဆာင္​ၿပီး လန္​ဒန္​ကိုအ​ေရးဆိုဖို႔သြားတဲ့အဖြဲ႔(Executive Council of the Government of the Ministerial of Burma)က လန္​ဒန္​မွာ Ministerial Burmaနဲ႔ Frontier Areas ၂ခု​ေပါင္​းၿပီးလြတ္​လပ္​​ေရးယူဖို႔​ေတာင္​းဆိုတယ္​။ဒါ​ေပမဲ့သခင္​​ေအာင္​ဆန္​းဟာသီ​ေပၚနဲ႔သီ​ေပၚ ပိုင္​ဧရိယာကိုသာ ကိုယ္​စားျပဳတယ္​လို႔အဂၤလိပ္​ကလက္​ခံထားတာ​ေၾကာင့္ ​​ေအာက္​ဆန္​း-အက္​တလီ စာခၽဳပ္​ရဲ ့အပိုဒ္​၈ မွာ ​ေတာင္​တန္​း​ေဒသနဲ႔ပက္​သက္​ၿပီးအာမခံခၽက္ျဖစ္​​ေစမယ့္အခၽက္​​ေတြထည္​့သြင္​း​ေရးသားၿပီးစာခၽဳပ္​ ခၽဳပ္​​ေစခဲ့တာပါ။အဲဒီအခၽက္​​ေတြက​ေတာ့
၁။​ေတာင္​တန္​း​ေဒသႏွင့္​ေျမျပန္​႔​ေဒသ​ေပါင္​းစည္​း​ေရးသည္​ ​ေတာင္​တန္​း​ေဒသ(Frontier Areas)႐ွိ ျပည္​သူတို႔၏လြတ္​လပ္​​ေသာ သ​ေဘာတရားအရသာျဖစ္​ရမည္​။
၂။​ေတာင္​တန္​း​ေဒသ႐ွိျပည္​သူမၽားသည္​ အက်ိဳးျဖစ္​ထြန္​း​ေရးအတြက္​ ႏွစ္​ဦးႏွစ္​ဖက္​သ​ေဘာတူညီခၽက္​အတိုင္​း Gov.of Burma ႏွင့္ရင္​းႏွီးစြာဆက္​ဆံရမည္​။
၃။​ေတာင္​တန္​​း​ေဒသကျပည္​သူမၽားႏွင့္​ေျမျပန္​႔​ေဒသကျပည္​သူမၽားအခၽဳပ္​အ​ေႏွာင္​ကင္​းမဲ့စြာျဖင့္လြတ္​လပ္​စြာကူးလူးဆက္​ဆံၾကရမည္​။
၄။​ေတာင္​တန္​း​ေဒသ​ေခါင္​း​ေဆာင္​မၽား အဂၤလိပ္​တို႔ထံမွ လြတ္​လပ္​​ေရးမရမီၾကားကာလတြင္​ Gov.of Burma ႏွင့္မည္​သို႔မည္​ပုံဆက္​သြယ္​ရမည္​ဆိုတဲ့အခၽက္​ႏွင့္ပက္​သက္​၍ ၎တို႔၏သ​ေဘာထားကို​ေမးျမန္​းရယူရမည္​။
၅။ပင္​လုံအစည္​အ​ေ၀းၿပီးဆုံးသည္​ႏွင့္ His Majesty's Government ႏွင့္ Gov.of Burma တို႔သည္​ ​ေတာင္​တန္​း​ေဒသ(Frotier Areas)႐ွိျပည္​သူမၽား၏လိုလားခၽက္​မၽားအား မည္​သို႔ဆက္​လက္​အ​ေကာင္​အထည္​​ေဖာ္​ရမည္​ကိုညိွနိႈင္​း​ေဆြး​ေႏြးရမည္​။
၆။စုံစမ္​းစစ္​​ေဆး​ေရး​ေကာ္​မ႐ွင္​တစ္​ခုကိုဖြဲ႔စည္​းကာ အ​ေျခခံဥပ​ေဒမူၾကမ္​း​ေရးဆြဲရာတြင္​ ​ေတာင္​တန္​း​ေဒသျပည္​သူမၽား၏သ​ေဘာထားကို ရယူရမည္​ ဆိုၿပီး သ​ေဘာတူခဲ့ၾကတာျဖစ္​ပါတယ္​။ဒါ​ေၾကာင့္ဒီအခၽက္​​ေတြကိုၾကည့္ျခင္​းအား
ျဖင့္ သခင္​​ေအာင္​ဆန္​းဟာ (​ေစတနာ​ေတြ ​ေမတၱာ​ေတြ၊ဗိုလ္​ခၽဳပ္​​ေစတနာ​ေတြစတဲ့ တိုင္​းတာျပလို႔ဆုတ္​ကိုင္​ျပလို႔မရတဲ့ခံစားခၽက္​​ေတြခဏ​ေဘးဖယ္​ထားၾကမယ္​)တိုင္​းရင္​းသားကိုယ္​စားလွယ္​မဟုတ္​ဘူးဆိုတာ ကြက္​ကြက္​ကြင္​းကြင္​းျမင္​ၾကမယ္​ထင္​ပါတယ္​။သူကိုယ္​စားျပဳခၽင္​ရင္​​ေတာင္​ျပဳ လို႔မရဘူးဆိုတာလည္​း ခင္​ဗၽားတို႔သ​ေဘာ​ေပါက္​ၾကမယ္​ထင္​ပါတယ္​။​ေနာက္​တစ္​ခၽက္​ကသခင္​​ေအာင္​ဆန္​းပင္​လုံသြားတာ ျမန္​မာ့သမိုင္​းက​ေရးသလိုမဟုတ္​ဘူး။အထက္​မွာတင္​ျပခဲ့တဲ့  ​ေလဘာ​ေခါင္​း​ေဆာင္​ မစၥတာအက္​တလီရဲ ့စာခၽဳပ္​ပါ အပိုဒ္​၈ က ခိုင္​းလို႔သြားရတယ္​ဆိုတာပါပဲ။

ဆက္​ပါဦးမည္​။


https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=144047593141389&id=100026084471117