(၁) သတ္မွတ္နည္းလမ္းအတိုင္း ျပင္ဆင္ျခင္း (Formal Way) ႏွင့္
(၂) သတ္မွတ္နည္းလမ္းအတိုင္းမဟုတ္ဘဲ ျပင္ဆင္ျခင္း (Informal Way) ဟူ၍ ျဖစ္ပါသည္။
သတ္မွတ္နည္းလမ္းအတိုင္း ျပင္ဆင္ျခင္းႏွင့္ စပ္လ်ဥ္း၍ ဥပမာျပရလွ်င္ ျမန္မာႏုိင္ငံ လက္ရွိ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒပါ ျပ႒ာန္းခ်က္တရပ္ရပ္ကို ျပင္ဆင္လိုလၽွင္ မည္သို႔ျပင္ဆင္ရမည္ကို အေျခခံဥပေဒ၏ အခန္း (၁၂) (ပုဒ္မ ၄၃၃ မွ ၄၃၆ ထိ) တြင္ အတိအက် ျပ႒ာန္းသတ္မွတ္ထားသည္ျဖစ္ရာ သတ္မွတ္ထားသည့္ ထိုနည္းလမ္းအတိုင္း ျပင္ဆင္ရန္ လုပ္ေဆာင္ျခင္းကို သတ္မွတ္နည္းလမ္းအတိုင္း ျပင္ဆင္ျခင္းဟု ဆိုလိုပါသည္။
ယခု သတ္မွတ္ထားသည့္ နည္းလမ္းအတိုင္း ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္တြင္ ျပင္ဆင္ရန္ ၾကိဳးပမ္းခဲ့ၾကရာတြင္ ၂၅-၆-၂၀၁၅ ေန႔ မဲခြဲဆံုးျဖတ္ခ်က္အရ မေအာင္ျမင္ဘဲ ရံွဳဳးနိမ့္သြားခဲ့သည္ကို အမ်ား သိၾကၿပီးျဖစ္ပါသည္။ မဲေပးသည့္ ကိန္းဂဏန္းမ်ားကို ေလ့လာၾကည့္ရာ -
ပုဒ္မ ၄၃၆ ျပင္ဆင္ေရးႏွင့္စပ္လ်ဥ္း၍ ေပးသည့္ဆႏၵမဲမ်ားကို ေလ့လာပါက
- မဲေပးခြင့္ရွိသူ - ၅၈၃ ဦး
- ေထာက္ခံမဲေပးသူ - ၃၈၈ ဦး
- ကန္႔ကြက္သူ - ၁၉၅ ဦး ရွိေၾကာင္း ေတြ႕ရသည္။
# ဆႏၵမဲဲေပးသည့္ အရပ္သားအမတ္အေရအတြက္မွာ (၅၈၃-၁၆၆) ၄၁၇ ဦးျဖစ္ရာ၊ ကန္႔ကြက္သူအရပ္သားအမတ္အေရအတြက္မွာ (၄၁၇-၃၈၈) ၂၉ ဦး ရွိေၾကာင္း ေတြ႕ရသည္။
# တစ္နည္းအားျဖင့္ ကန္႔ကြက္သူ ၁၉၅ ဦးမွ မွ တပ္မေတာ္သားကိုယ္စားလွယ္ ၁၆၆ ဦး ကို ႏုတ္လိုက္ပါက ကန္႔ကြက္သူအရပ္သားအမတ္ အေရအတြက္မွာ (၁၉၅-၁၆၆) ၂၉ ဦးျဖစ္သည္။
# ကန္႔ကြက္သူအရပ္သားအမတ္မ်ားအား ရာႏႈန္း(%) ဖြဲ႕လွ်င္ ၁၀ဝ ÷ ၄၁၇ x ၂၉ = ၇% ရွိေၾကာင္း ေတြ႕ရသည္။
# ပုဒ္မ ၄၃၆ ျပင္ဆင္ေရးႏွင့္စပ္လ်ဥ္း၍ အရပ္သားအမတ္ ၉၃% က ေထာက္ခံသည့္တိုင္ေအာင္ ျပင္ဆင္ခြင့္မရေၾကာင္း ေတြ႕ႏိုင္သည္။
(တစ္နည္းအားျဖင့္ ျပည္သူ ၉၃% က ျပင္ဆင္လိုပါလွ်က္ ျပင္ဆင္ခြင့္မရသည့္ သေဘာျဖစ္ေၾကာင္း ေတြ႕ႏိုင္ေပသည္။)
အထက္ပါ ကိန္းဂဏန္းမ်ားႏွင့္ အေျခအေနအရပ္ရပ္အရ ၂၀ဝ၈ ခုႏွစ္ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒကို သတ္မွတ္နည္းလမ္း (Formal Way) အတိုင္း ျပင္ဆင္၍မျဖစ္ႏိုင္ဆိုသည့္အခ်က္ကို အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္က ျပည္သူမ်ား လက္ေတြ႕က်က် နားလည္သေဘာေပါက္ေအာင္ (၂၅-၆-၂၀၁၅) ေန႔က အခိုင္အမာ သက္ေသထူျပခဲ့ၿပီးျဖစ္ပါသည္။
ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒတစ္ရပ္ကို သတ္မွတ္နည္းလမ္း (Formal Way) အတိုင္း ျပင္ဆင္၍ မရႏိုင္ေတာ့လွ်င္ ဒုတိယနည္းလမ္းျဖစ္ေသာ “သတ္မွတ္နည္းလမ္းအတိုင္း မဟုတ္ဘဲ ျပင္ဆင္ျခင္း” ဆိုသည့္ (Informal Way) ကို ေရြးခ်ယ္အသံုးျပဳရပါသည္။
သတ္မွတ္နည္းလမ္းအတိုင္း မဟုတ္ေသာ ျပင္ဆင္နည္း (Informal Way) ဆိုသည့္ အဓိပၺာယ္မွာ အက်ဥ္းအားျဖင့္ “ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒတြင္ ေဖာ္ျပသတ္မွတ္ထားသည့္ နည္းလမ္းမွအပ အျခားနည္းလမ္း တစ္ရပ္ရပ္ကို အသံုးျပဳ၍ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒအား ျပင္ဆင္ျခင္း သို႔မဟုတ္ ေျပာင္းလဲျခင္းတို႔ကို ဆိုလိုပါသည္။”
Informal Way ႏွင့္စပ္လ်ဥ္း၍ နယ္သာလန္ႏုိင္ငံ The Hague ၿမိဳ႕တြင္ ၃−၆−၂၀၁၅ ရက္ေန႔က IDEA ႏွင့္ နယ္သာလန္ ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးဌာနတို႔မွ ႀကီးမွဴးက်င္းပခဲ့သည့္ ႏိုင္ငံတကာမွ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒဆိုင္ရာ ပါရဂူမ်ားပါဝင္ေသာ ေဆြးေႏြးပြဲတြင္ အခ်ိန္မ်ားစြာေပး၍ ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကပါသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ အထူးျပဳေဆြးေႏြးေပးရန္ စာေရးသူမွ ေမတၲာရပ္ခံေတာင္းဆိုခဲ့သည့္အတြက္ အခ်ိန္ေပး ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကျခင္း ျဖစ္ပါသည္။
“သတ္မွတ္နည္းလမ္းအတိုင္းမဟုတ္ေသာ ျပင္ဆင္ျခင္း” ဟု ဆိုထားသည့္အတြက္ စည္းမဲ့၊ ကမ္းမဲ့၊ ပရမ္းပတာျပင္ဆင္ျခင္းမ်ိဳးဟု အဓိပၸာယ္မထြက္ပါ။ တရားဝင္ေသာနည္းလမ္းတစ္မ်ိဳးပင္ ျဖစ္ပါသည္။ သတ္မွတ္နည္းလမ္းျဖင့္ အလုပ္မျဖစ္၍ အလုပ္ျဖစ္ေအာင္ အျခားနည္းလမ္းကို ေရြးခ်ယ္အသံုးျပဳသည့္ သေဘာပင္ ျဖစ္ပါသည္။
- အခ်ိဳ႕က “သတ္မွတ္နည္းလမ္းအတိုင္းျပင္ဆင္ျခင္း” ကို ဥပေဒေၾကာင္းအရ ျပင္ဆင္ျခင္း ဟု ဖြင့္ဆိုၾကၿပီး၊
- “သတ္မွတ္နည္းလမ္းအတိုင္းမဟုတ္ဘဲ ျပင္ဆင္ျခင္း” ကိုမူ ႏိုင္ငံေရးနည္းလမ္းျဖင့္ ျပင္ဆင္ျခင္းဟုလည္း ဆိုၾကသည္။
မည္သို႔ပင္အဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆိုၾကေစကာမူ “သတ္မွတ္နည္းလမ္းအတိုင္းမဟုတ္ဘဲ ျပင္ဆင္သည့္နည္း” သည္ အလြန္က်ယ္ျပန္႔ၿပီး ပညာရွင္တို႔၏ အေတြးအျမင္အယူအဆကိုလိုက္၍လည္းေကာင္း၊ အေျခအေနကို လိုက္၍လည္းေကာင္း ပံုစံအမ်ိဳးမ်ိဳး ရွိႏိုင္ေပသည္။
ျပည္သူမ်ား စဥ္းစားႏိုင္ရန္ နည္းလမ္းတစ္ရပ္
၂၀၁၅ ခုႏွစ္ ေရြးေကာက္ပြဲၿပီးေနာက္ ေပၚေပါက္လာမည့္ လႊတ္ေတာ္တြင္ အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္က အမ်ားစုအေနအထားရသည္ဆိုပါစို႔ (သို႔မဟုတ္) အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ႏွင့္ တိုင္းရင္းသားပါတီမ်ား၊ ပူးေပါင္း၍ အမ်ားစုအေနအထားရသည္ဆိုပါစို႔ -
ထိုအေျခေနမ်ိဳးတြင္ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ဖြဲ ့စည္းပံုအေျခခံဥပေဒကို ျပင္ဆင္ရန္ မႀကိဳးပမ္းေတာ့ဘဲ
(၁) လႊတ္ေတာ္ အမတ္တစ္စုက အေရးၾကီး အဆိုတစ္ရပ္ တင္မည္။
(၂) ယင္းအဆိုတြင္ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ ဖြဲ ့စည္းပံု အေျခခံဥပေဒသည္ ဒီမိုကေရစီ စံႏႈန္းမ်ား မညီေၾကာင္း၊ အကိုးအကားမ်ားတင္ျပမည္။
(၃) ထို့ေနာက္ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ ဖြဲ ့စည္းပံု အေျခခံဥပေဒျဖင့္ ဒီမိုကေရစီႏိုင္ငံ မည္သည့္ အခါမၽွ ထူေထာင္၍မရႏိုင္ေၾကာင္း ျပည္သူတို ့၏ အခြင့္အေရးလည္း အျပည့္အ၀မရႏိုင္ေၾကာင္း အက်ိဳးအေၾကာင္း ေဖာ္ျပမည္။
(၄) ထို ့ေနာက္ အထက္ေဖၚျပပါ အေၾကာင္းမ်ားေၾကာင့္ အနာဂါတ္ျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္၏အက်ိဳး အလို႔ငွာ ဒီမိုကေရစီစံႏႈန္းမ်ားႏွင့္ ကိုက္ညီေသာ ဖြဲ ့စည္းပံု အေျခခံဥပေဒသစ္တစ္ရပ္ကို ျပည္သူ့ဆႏၵႏွင့္အညီ ေရးဆြဲအတည္ျပဳၿပီး၊ ဖြဲ ့စည္းပံု အေျခခံဥပေဒသစ္ႏွင့္အညီ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ား ျပန္လည္က်င္းပ ေရြးေကာက္တင္ေျမွာက္၍ ႏိုင္ငံေတာ္အား ဆက္လက္စီမံ အုပ္ခ်ဳပ္သြားရန္ အေရးၾကီးအဆို တင္သြင္းမည္။
(၅) (ဖြဲ ့စည္းပံု အေျခခံဥပေဒသစ္ ေရးဆြဲေနစဥ္ကာလအတြင္း လက္ရွိဖြဲ ့စည္းပံုအေျခခံဥပေဒျဖင့္ လက္ရွိလႊတ္ေတာ္ႏွင့္ လက္ရွိအစိုးရတို ့က ႏိုင္ငံအား စီမံအုပ္ခ်ဳပ္သြားမည္ျဖစ္သည္။ ဖြဲ ့စည္းပံုအသစ္ ေရးဆြဲအတည္ျပဳျပီးမွ အစိုးရက လြတ္လပ္ေသာ ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္တစ္ရပ္ ဖြဲ ့စည္းကာ လႊတ္ေတာ္ကို ဖ်က္သိမ္းျပီး ေရြးေကာက္ပြဲအသစ္ျပဳလုပ္ရန္ ျဖစ္သည္။)
(၆) အထက္ေဖၚျပပါအဆိုကို ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္တြင္ အေျခအတင္ ေဆြးေႏြးျပီးေနာက္ မဲခြဲဆံုးျဖတ္မည္။
(၇) အကယ္၍ အမ်ားစုေထာက္ခံ၍ အဆိုအတည္ျဖစ္လွ်င္ လႊတ္ေတာ္၏ အဆိုပါဆံုးျဖတ္ခ်က္သည္ ျပည္သူ ့ဆံုးျဖတ္ခ်က္ျဖစ္၍ သက္ဆိုင္သူအားလံံုးက ဆံုးျဖတ္ခ်က္အတိုင္းလိုက္နာ အေကာင္အထည္ ေဖၚၾကမည္ဆိုလွ်င္
ဒီမိုကေရစီႏိုင္ငံသစ္ တစ္ခုေပၚေပါက္လာႏိုင္ေျခ ရွိ-မရွိ ျပည္သူမ်ားစဥ္းစား ႏိုင္ရန္တင္ျပအပ္ပါသည္။
မွတ္ခ်က္
(၁) အထက္ေဖၚျပပါ စာေရးသူ၏တင္ျပခ်က္သည္ အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ ့ခ်ဳပ္၏ အယူအဆႏွင့္ မူ၀ါဒ မဟုတ္ပဲ ပုဂၢလအျမင္သာျဖစ္ေၾကာင္း ႏွင့္ ျပည္သူအမ်ားစဥ္းစာႏိုင္ရန္ “ သတ္မွတ္နည္းလမ္းအတိုင္းမဟုတ္ဘဲ ျပင္ဆင္ျခင္း” အတြက္ ဥပမာသေဘာ တင္ျပျခင္းသာျဖစ္ေၾကာင္း ေဖာ္ျပအပ္ပါသည္။ စာေရးသူ၏ တင္ျပခ်က္ထက္ ပိုမိုေကာင္းမြန္ေသာ အျခားနည္းလမ္းမ်ားစြာ ရွိႏိုင္ပါေၾကာင္းကိုလည္း ၾကိဳတင္၍ဝန္ခံပါသည္။
(၂) စာေရးသူ၏ ဤေဆာင္းပါးကို စိတ္ဝင္စားသည့္ ဂ်ာနယ္သတင္းစာမ်ား အေနျဖင့္ကူးယူေဖာ္ျပ ႏိုင္ပါသည္
ေမာင္ကိုနီ (တရားရံုးခ်ဳပ္ေရွ႕ေန) U Ko Ni
June 28, 2015 at 3:34am
