အုပ္​ခၽဳပ္​​ေရး​ေျပာင္​းၿပီ...၂

အပိုင္​း၁မွာတင္​ျပခဲ့တဲ့အတိုင္​း ျပန္​တမ္​း၁၇ခၽက္​နဲ႔ ျမန္​မာ
ျပည္​ကိုသိမ္​းပိုက္​ခဲ့တာ​ေၾကာင့္အဲဒီအခၽိန္​ ဟမ္​ႏိုဗာမင္​း
ဆက္​( House of Hanover)​ေတြျဖစ္​တဲ့
George Louis(1660-1727)က GeorgeI-13ႏွစ္​
George Augustus(1683-1760)II-33ႏွစ္​
George William Frederik(1783-1820)III-
နန္​းစံသက္​၆၀
George Augustus Freferik(1762-1830)IV-
၁၀ႏွစ္​
Willaim(1765-1837)Willaim IV-၇ႏွစ္​
Victoria(1820-1910)Victoria-64ႏွစ္​
တို႔လက္​ထက္​မွာ
 မုဆိုးဘိုၿမိဳ႕အ​ေ႐ွ ့ဘက္​အ​ေလာင္​းစည္​သူဆည္​ထား
 တယ္​ဆိုတဲ့ ကုန္​​ေဘာင္​႐ိုး ႐ွိတာကိုအစြဲျပဳၿပီး
 ကုန္​း​ေဘာင္​ဆက္​ လို႔​ေခၚတဲ့
 အ​ေလာင္​းဘုရား(၁၇၅၂-၆၀)၈ႏွစ္​နန္းစံ
 ​ေနာင္​​ေတာ္​ႀကီး​-​ေမာင္​​ေလာက္​(၆၀-၆၃)၃ႏွစ္​
 ဆင္​ျဖဴ  ႐ွင္​-​ေမာင္​ရြ(၆၃-၇၆)၁၃ႏွစ္​
 စဥ္​့ကူး-​ေမာင္​ရဲလွ(၇၆-၈၂)၆ႏွစ္​
 ​ေဖာင္​းကား-​ေမာင္​​ေမာင္​ ၇ရက္​
 ဘိုး​ေတာ္​ဘုရား-​ေမာင္​၀ိုင္​း(၈၂-၁၈၁၉)၃၇ႏွစ္​
 ဘႀကီး​ေတာ္​-​ေမာင္​ဇင္​(၁၉-၃၇)၁၈ႏွစ္​
 သာယာ၀တီ/​ေရႊဘိုမင္​း-​ေမာင္​ခင္​(၃၇-၄၆)၉ႏွစ္​
 ပုဂံမင္​း(၄၆-၅၃)၆ႏွစ္​
 မင္​းတုန္​း-​ေမာင္လြန္(​​၅၃-၇၈)၂၆ႏွစ္​
 သီ​ေပါ(၇၈-၈၅)၇ႏွစ္​  စုစု​ေပါင္​း၁၁ပါးရဲ႕၁၃၂ႏွစ္​ၾကာ
 အုပ္​ခၽဳပ္​​ေရးကိုနိဂုံးခၽဳပ္​​ေပးခဲ့တယ္​။

အဲလိုသိမ္​းပိုက္​ၿပီးဘုရင္​ခံခၽဳပ္​ဒပ္​ဖရင္​၊သူ႔မိန္​းမ Archie
သူ႔သားMackezie Wallace,Lord William Bere
sford,Mr.Mc Ferran ဆရာ၀န္ Findlay,Lord
Cladeboye, Maj.Coopeတို႔ပါ၀င္​တဲ့အဖြဲ႔ S.S Clive
သ​ေဘာၤနဲ႔​ေဖ​ေဖာ္​၀ါရီ၃ရက္​​ေန႔ကာလကတၱားက​ေန ထြက္​
ခဲ့ၿပီး ၇ရက္​​ေန႔မွာရန္​ကုန္​​ေရာက္​ၾကတဲ့အခါ ျမစ္​အတြင္​း
စစ္သ​ေ​ဘာၤ​​ေတြကအ​ေျမာက္​ပစ္​​ေဖာက္​ၿပီး ႀကိဳဆိုၾက
တယ္​။၉ရက္​​ေန႔ျပည္​ကိုမီးရထားနဲ႔ထြက္​လာၿပီးျပည္​
ဆိပ္​ကမ္​းက မင္​းတုန္​းမင္​းအမည္​တပ္​ထားတဲ့သ​ေဘာၤနဲ႔
အထက္​ကိုဆန္​တက္​​ေတာ့​ေဖ​ေဖာ္​၀ါရီ၁၂ရက္​​ေန႔
မႏၱ​ေလးကို​ေရာက္​တယ္​။

ကာနယ္​Sladen ရဲ ့အၾကံျပဳခ်က္​ျဖစ္​တဲ့လႊတ္​​ေတာ္​နဲ႔
အုပ္​ခၽဳပ္​ရန္​ဆိုတဲ့အခၽက္​ကိုပယ္​ခၽၿပီးလႊတ္​​ေတာ္​ကို
ဖ်က္​သိမ္​းတယ္​။ဒပ္​ဖရင္​ကို ဂုဏ္​ျပဳ တဲ့အ​ေနနဲ႔ မႏၱ​ေလး
နန္​း​ေတာ္​ကို Fort Dufferin လို႔ မွည့္​ေခၚတယ္​။၁၀.၁၂
၁၈၈၈အိႏိၵယဘုရင္​ခံခၽဳပ္​ရာထူးက​ေန စြန္​႔လႊတ္​တ့ဲအခါ
သူ႔ကို Marquis of Ava ဘြဲ႔ကို ဗစ္​တိုးရီးယားဘုရင္​မက
ခ​ၽီးႁမင့္ခဲ့တယ္​။တိုင္​းတာမင္​းႀကီးကို ဒီဇင္​ဘာ၂၇ရက္​​ေန႔မွာ
ဖမ္​းၿပီးနယ္​ႏွင္​တယ္​။

ျမန္​မာဟာၿဗိတိသၽွအင္​ပါယာထဲတရား၀င္​​ေရာက္​႐ွိသြား
တဲ့ ​ေအဒီ၁၈၈၆ခုႏွစ္​မွာ ကမာၻ ့အလုပ္​သမား​ေန႔​ေပၚ​ေပါက္​
ဖို႔စတင္​တယ္​။၁၈၆၉ အ​ေမရိကန္​ျပည္​​ေထာင္​စု ဖီလာဒယ္​
ဖီးယားမွာ Uriah S. Stephens ​ေခါင္​း​ေဆာင္​တဲ့
စက္​မႈအလုပ္​သမားအဖြဲ႔က Knights of Labour
အမည္​႐ွိတဲ့ လၽိွဳ႕၀ွက္​အလုပ္​သမားအဖြဲ႔ ဖြဲ႔ၿပီး၁၈၇၉ခုႏွစ္​
မွာ ဒီအဖြဲ႔အစည္​းကို တရား၀င္​ျပန္​ဖြဲ႔တဲ့အခါ အဖြဲ႔၀င္​
၉၂၈၇​ေယာက္​ ႐ွိခဲ့ၿပီး ၁၈၈၆ခုႏွစ္​မွာ​ေတာ့ အဖြဲ႔၀င္​
၇သိန္​း၂​ေသာင္​း၉​ေထာင္​​ေကၽာ္​႐ွိလာခဲ့တယ္​။၈၆ ​ေမလမွာ
အလုပ္​သမားဖြဲ႔ကဦးစီးၿပီးခ်ီကာဂို ၿမိဳ႕ Hypermarket
Square တစ္​​ေန႔အလုပ္​ခၽိန္​၈နာရီသတ္​မွတ္​ဖို႔ဆႏၵျပတဲ့
အခါ ဗုံး​ေပါက္​ကြဲၿပီး ရဲ၁​ေယာက္​​ေသၿပီး လူ၇ဦးဒဏ္​ရာ
ရခါ လူ၅၀​ေကၽာ္​ဒဏ္​ရျပင္​းျပင္​းထန္​ထန္​ရခဲ့ၾကတယ္​။

အဲဒီကိစၥကိုအ​ေၾကာင္​းျပဳ ၿပီး ၁၈၈၉မွာကၽင္​းပတဲ့ ဒုတိယ
အႀကိမ္​​ေျမာက္​ Socialist International က
​ေမလ၁ရက္​​ေန႔ကို ကမာၻ ့အလုပ္​သမား​ေန႔လို႔သတ္​မွတ္​
ၿပီးကမာၻတစ္​၀ွမ္​းကၽင္​းပခဲ့တာ ယခုဆိုရင္​ ၁၂၉ႏွစ္​တိုင္​
ခဲ့ၿပီ။

အဂၤလန္​ဟာျမန္​မာနဲ႔စစ္​၃ႀကိမ္​ျဖစ္​ခဲ့ရာမွာ ပထမ၂ႀကိမ္​
ဟာ အ​ေ႐ွ ့အိႏိၵယကုမၸဏီအ​ေနနဲ႔စစ္​ျဖစ္​ခဲ့တာျဖစ္​ၿပီး
​ေနာက္​ဆုံးတစ္​ႀကိမ္​သာလၽွင္​ အင္​ပါယာနဲ႔စစ္​ျဖစ္​ခဲ့တာ
ျဖစ္​ပါတယ္​။၁၈၅၇ ​ေမလ၁၀ရက္​​ေန႔ အိႏိၵယႏိုင္​ငံမွာ
Sepoy Revolution ျဖစ္​ၿပီးMeerut မွာ႐ွိတဲ့ ​
​ေျခလၽင္​တပ္​ရင္​း၃ရင္​းပုန္​ကန္​​ေတာ့ ​ေဒလီ၊လက္​က​ေနာင္​၊
ကန္​ဘူရီစတဲ့ၿမိဳ႕​ေတြမွာ​ေထာင္​​ေပါင္​းမၽားစြာ​ေသာ အဂၤလိပ္​
​ေတြအသတ္​ခံၾကရလို႔ အ​ေ႐ွ ့အိႏိၵယကုမၸဏီရဲ ့စစ္​​ေရး၊
အုပ္​ခၽဳပ္​​ေရးနဲ႔ႏိုင္​ငံ​ေရးအာဏာ​ေတြကို
...and all rights bested in, or which if this
Act had not been passed might have been
excercised by the said company in relation to any territories shall become
vested in Her Majesty and be excercised
in her name.....ဆိုတဲ့
၁၈၅၈ခုႏွစ္​မွာျပဌာန္​းတဲ့အိႏိၵယဥပ​ေဒအရ အဂၤလိပ္​
လန္​ဒန္​အစိုးရကလႊဲ​ေျပာင္​းယူခဲ့ၿပီးဗစ္​တိုးရီးယားဘုရင္​မ
ကိုယ္​တိုင္​ Empress of India ဘြဲ႔ကိုခံယူၿပီး အုပ္​ခၽဳပ္​
လာတယ္​။ဒီပုန္​ကန္​မႈ​ေၾကာင့္မဂို​ေနာက္​ဆုံးဘုရင္​ အဘူ
ဇဖရ္​ ဗဟာဒရ္​႐ွားဟ္​(Abu Zafar Bahadur Shah)
ကို ျမန္​မာျပည္​ပို႔ၿပီးနယ္​ႏွင္​ခဲ့တာ​ေၾကာင့္ ႐ွားဟ္​ဇဖရ္​
ဘုရင္​ဟာ ​ေအဒီ၁၈၆၂ ခုႏွစ္​ရန္​ကုန္​ၿမိဳ႕မွာကြယ္​လြန္​ခဲ့
တယ္​။ဒီလိုႏွစ္​​ေပါင္​း၂၅၀​ေကၽာ္​တိုင္​း​ေအာင္​အိႏိၵယတိုက္​ငယ္​
ရဲ ့ႏိုင္​ငံ​ေရး၊အုပ္​ခၽဳပ္​​ေရး၊စစ္​​ေရးကိစၥ အ၀၀ကို
Governor of Company of Merchants of
London Trading to the East Indies က တာ
၀န္​ယူၿပီး​ေဆာင္​ရြက္​တဲ့​ေနရာမွာ Secretatry of
State For India in Council နဲ႔အစားထိုးလာခဲ့
တယ္​။ဒါ​ေၾကာင့္ တတိယအဂၤလိပ္​-ျမန္​မာစစ္​ပြဲဟာ
လန္​ဒန္​အစိုးရနဲ႔ျဖစ္​တဲ့စစ္​ျဖစ္​တယ္​လို႔​ေျပာရတာပါ။
ကြက္​ကြက္​က​ေလးသာကၽန္​​ေတာ့တဲ့ အထက္​ျမန္​မာျပည္​
ကိုအၿပီးအပိုင္​သိမ္​းယူၿပီး ဗစ္​တိုးရီးယားဘုရင္​မ
(1837-1901)ရဲ ့၁၈၈၇ခုႏွစ္​ ဇြန္​လ၂၁ရက္​​ေန႔မွာ က်
​ေရာက္​မယ့္ နန္​းသက္​ႏွစ္​၅၀ျပည့္အထိမ္​းအမွတ္​
နယ္​ပယ္​သစ္​တစ္​ခုကို ရခဲ့တာျဖစ္​ၿပီးဘုရင္​မကို ဂုဏ္​ျပဳ
တဲ့အ​ေနနဲ႔ ရန္​ကုန္​မွာ Jubilee Hall တည္​​ေဆာက္​ခဲ့ၿပီး
အင္​းယားကန္​ကို Vitoria Lake လို႔​ေခၚတြင္​​ေစခဲ့တယ္​။
အသစ္​​ေဖာက္​တဲ့လမ္​းကို Queen Victoria Avenue
လို႔နာမည္​​ေပးၿပီး Victoria Mamorial Garden
ကိုဖြင့္လွစ္​ခဲ့တယ္​။၁၈၉၆ခုႏွစ္​ Messrs Balthazar
လွဴဒါန္​းတဲ့ဗစ္​တိုးရီးယားဘုရင္​မ​ေၾကး႐ုပ္​ ကို
Fytche Square(ယခု ဗႏၶဳလပန္​းျခံ)မွာစိုက္​ထူၿပီး
မင္​းတပ္​နယ္​မွာ႐ွိတဲ့​ ၁၀၀၁၈ ​ေပျမင့္တဲ့​ေတာင္​ကို
Mt. Victoria လို႔နာမည္​​ေပးခဲ့ၾကတယ္​။ျမန္​မာျပည္​
​ေတာင္​ဘက္​စြန္​း​ေကာ့​ေသာင္​းကိုလည္​း Victoria Point
လို႔​ေခၚတြင္​​ေစခဲ့ၿပီး ၁၉၀၈ခုႏွစ္​ဥပ​ေဒအမွတ္​၁ျဖစ္​တဲ့
Rangoon Victoria Memorial Act ဆိုၿပီးနာမည္​
တပ္​ျပဌာန္​းခဲ့တယ္​။ဗစ္​တိုရီးယားဘုရင္​မဟာ ၁၈၁၉ခုႏွစ္​
မွာ​ေမြးၿပီး ၁၉၀၁ခုႏွစ္​ သူမအသက္​ ၈၂ႏွစ္​အရြယ္​
၂၂.၁၁.၁၉၀၁ခုႏွစ္​မွာ ကြယ္​လြန္​ခဲ့ကာ စုစု​ေပါင္​းနန္​းစံ
သက္​ ၆၃ႏွစ္​ ၇လနဲ႔ ၃ရက္​ ရခဲ့တယ္​။ၿဗိတိန္​သမိုင္​းမွာ
နန္​းသက္​အ႐ွည္​ဆုံးရခဲ့တဲ့ ႐ွင္​ဘုရင္​ အမ ႀကီးပဲျဖစ္​ပါ
တယ္​။

၁၈၈၅ ဒီဇင္​ဘာ၃ရက္​​ေန႔အမိန္​႔​ေၾကျငာစာမွာ
....မႏၱ​ေလးၿမိဳ႕ကို​ေပးအပ္​ရ႐ွိၿပီျဖစိသည့္အတိုင္​းျမန္​မာ
ျပည္​ႏွင့္တတိယစစ္​ျဖစ္​ၾကသည့္အရာကို ဘုရားသခင္​
၏တန္​ခိုး​ေတာ္​ႁဖင့္လူသူအမၽား​ေသ​ေၾကပၽက္​စီးျခင္​းမ႐ွိ
ဘဲ ​ေကာင္​းမြန္​စြာထ​ေျမာက္​​ေအာင္​ျမင္​ၿပီျဖစ္​၍.......စသ
ျဖင့္​ေဖာ္​ျပခၽက္​ဟာ တကယ္​​အတည္​ျဖစ္​ပါတယ္​။
အဂၤလိပ္​ဟာ ျမန္​မာျပည္​ကိုသိမ္​းတာ လူထုထိခိုက္​​ေစမယ့္
လုပ္​ရပ္​မ်ိဳးကၽဴးလြန္​ခဲ့တာမ႐ွိဘူး။ဒါ​ေၾကာင့္မႏၱ​ေလးၿမိဳ႕
သိမ္​းပြဲဟာ ​ေဂၚ၀ိန္​ဆိပ္​မွာဟယ္​ရီစစ္​တပ္​၀န္​းရံၿပီး
အာဏာ႐ွင္​ကိုလက္​နက္​ခၽဖမ္​းဆီးကာ​ေခၚသြားတာျဖစ္​လို႔
လူထု​ေနအိမ္​အ​ေဆာက္​အဦးနဲ႔ဘ၀​ေတြထိခိုက္​ပၽက္​စီးမႈ
မ႐ွိခဲ့ဘူး။စစ္​ပြဲ၃ႀကိမ္​ျဖစ္​တယ္​ဆိုတာလည္​းတကယ္​​ေတာ့
တူတူတန္​တန္​တိုက္​တာဆိုလို႔၁ပြဲပဲ႐ွိတယ္​။ပထမစစ္​ကပဲ
စစ္​လို႔​ေခၚႏိုင္​စရာ႐ွိၿပီး က်န္​စစ္​၂ႀကိမ္​ကို စစ္​လို႔​ေခၚႏိုင္​
စရာမ႐ွိ​ေတာ့ပါဘူး။ရန္​သူဟာ အရပ္​မၽက္​ႏွာ​ေပါင္​းစုံက
​ေန၀ိုင္​းပတ္​ထားၿပီျဖစ္​တာမို႔ လက္​နက္​ခၽအညံ့ခံ႐ုံမွတပါး
အျခားမ႐ွိဘူး။

အဂၤလိပ္​ျမန္​မာ တတိယစစ္​ပြဲမွာကုန္​ကၽခဲ့တဲ့စတာလင္​​
​ေပါင္​​ေငြ၃သိန္​းကို အဂၤလိပ္​အစိုးရကကုန္​ကၽခံဖို႔
သို႔မဟုတ္​ အိႏိၵယအဂၤလိပ္​အစိုးရက ကုန္​ကၽခံဖို႔
ကိစၥကို ၿဗိတိန္​ပါလီမန္​မွာ ၁၈၈၆ ​ေဖ​ေဖာ္​၀ါရီလ၂၂ရက္​
​ေန႔မွာ ​ေဆြး​ေႏြးၾကတဲ့အခါ ၁၈၅၈ အိႏိၵယဥပ​ေဒအရ
ုျမန္​မာျပည္​တိုက္​ပြဲကဲ့သို႔စစ္​ပြဲမၽိဳးကို Under urgent
and unforseen necessity Govt. Of India
not required to obtain priar consent of
Parliment for such action as burma
campaing.
အ​ေရး​ေပၚမ​ေမၽွာ္​လင့္တဲ့ကိစၥအတြက္​ အိႏိၵယအစိုးရက
ၿဗိတိန္​ပါလီမန္​ရဲ ့ႀကိဳတင္​သ​ေဘာတးညီမႈရဖို႔မလိုဘဲ
​ေဆာင္​ရြက္​ႏိုင္​တယ္​လို႔ ပါ႐ွိတဲ့အတြက္​ စစ္​ပြဲဟာ
ကူးသန္​း​ေရာင္​း၀ယ္​​ေရးကိစၥ​ေၾကာင့္​ေပၚ​ေပါက္​လာရတာ
မဟုတ္​ဘဲ အိႏိၵယတိုက္​ရဲ ့လုံျခဳံ​ေရးလိုအပ္​ခၽက္​အရ
ျဖစ္​ပြားရတဲ့စစ္​ျဖစ္​တာ​ေၾကာင့္ ဒီစစ္​ပြဲကုန္​ကၽစရိတ္​ကို
အိႏိၵယအစိုးရဘတ္​ဂၽက္​မွကုန္​ကၽခံ​ေစရန္​
(History of Modern Burma)၁၈၈၆ ​ေဖ​ေဖာ္​၀ါရီ
၂၂ရက္​​ေန႔မွာ လန္​ဒန္​ၿမိဳ႕ပါလီမန္​က ​ေထာက္​ခံမဲ၂၉၇မဲ
ကန္႔ကြက္​မဲ ၈၂မဲနဲ႔ ဆုံးျဖတ္​ခဲ့တယ္​။

ဒီ​ေနရာကၽ​ေနာ္​တို႔တစ္​ခုသတိထားမိရမွာက အဂၤလိပ္​ဟာ
ျမန္​မာျပည္​ကိုစတင္​သိမ္​းပိုက္​စဥ္​ကတည္​းက ဥပ​ေဒနဲ႔
သာအရာအားလုံးကိုကိုင္​တြယ္​​ေနတာ​ေတြ႕ရမွာပါ။
အသိမ္​းခံရတဲ့တိုင္​းျပည္​မွာ​ေတာ့ မင္​းပါးစပ္​ကထြက္​တဲ့
​ေပါက္​ကရ​ေတြအားလုံးကိုဥပ​ေဒလို႔သတ္​​မွတ္​​ေနခၽိန္​
ျဖစ္​တယ္​။ဒါ​ေၾကာင့္ ၁၈၈၅ ျမန္​မာနဲ႔လန္​ဒန္​ ႏိုင္​ငံ​ေရး
စနစ္​ဇယား ဘယ္​​ေလာက္​ကြာဟ​ေနတယ္​ဆိုတာ သတိ
ထားမိၾကလိမ့္မယ္​လို႔ယူဆရတယ္​။ယ​ေန႔အဲဒီကြပ္​လပ္​
ကိုျဖည့္ဆည္​း​ေနၿပီးလားလို႔ၾကည့္လိုက္​တဲ့အခါမွာလည္​း
သီ​ေပါ​ေခတ္​ကအတိုင္​းပဲဆက္​လက္​စခန္​းသြား​ေန​ေၾကာင္​း
​၀မ္​းနည္​းစြာ​ေတြ႕႐ွိလိုက္​ရျပန္​တာပါပဲ။

ဆက္​ပါဦးမည္​။




https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=349399112480098&id=100022300364681