ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ ၁၉၄၈ ခုႏွစ္၊ ဇန္နဝါရီလ
၄ ရက္ေန႔မွ ၁၉၆၂ ခုႏွစ္၊ မတ္လ ၂ ရက္ေန႔အထိ ၁၄ ႏွစ္ၾကာ အုပ္ခ်ဳပ္ေခါင္း
ေဆာင္ ခဲ့ေသာ ႏုိင္ငံေတာ္ ဝန္ႀကီး ခ်ဳပ္ ဦးႏုသည္ မြန္ျမတ္မွန္ကန္ ေသာ
ဒီမုိကေရစီစနစ္ကုိ ခ်စ္ျမတ္ ႏုိးကာ ဖက္တြယ္လာခဲ့သူ ျဖစ္သည္။ ထုိ႕ေၾကာင့္ပင္
၁၉၅၈ ခုႏွစ္ ဖဆပလအဖြဲ႕ႀကီး ၿပိဳကြဲခဲ့စဥ္ ၾကားကဝင္၍ လက္နက္ ျဖင့္
ႏုိင္ငံေတာ္အာဏာကုိ သိမ္းယူရန္ ႀကံ စည္ခဲ့ေသာ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ႀကီးေနဝင္းကုိ
ျပည္သူ႕လႊတ္ေတာ္သုိ႔ ပင့္ဖိတ္၍ တိတ္တိတ္ဆိတ္ဆိတ္ အာဏာလႊဲ ေပးခဲ့၏။
ေသနတ္ပစ္သံ တစ္ခ်က္မွ် မၾကားေစရ။ ဒီမုိကေရစီနည္းျဖင့္တက္လာေသာ
အိမ္ေစာင့္အစုိးရအျဖစ္ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ႀကီးေနဝင္းသည္ ျမန္မာႏုိင္ငံ ဝန္ႀကီး
ခ်ဳပ္ တာဝန္ကုိ အျမည္းသေဘာျဖင့္ ၁၉၆ဝ ျပည့္ႏွစ္ ေဖေဖာ္ဝါရီလအထိ တာဝန္ယူကာ
ျမန္မာျပည္ကုိ ခပ္ၾကမ္းၾကမ္း အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ သည္။
၁၉၆၂ ခုႏွစ္ မတ္လ ၂ရက္ေန႔တြင္
စစ္တပ္အာဏာသိမ္း၍ ျပည္ေထာင္စု ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ ႏုိင္ငံေရးစင္ျမင့္သုိ႔
မသင့္မတင့္ တက္ေရာက္လာေသာ တပ္မေတာ္ ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္
ဗုိလ္ခ်ဳပ္ႀကီးေနဝင္းသည္ ထုိစဥ္က ႏုိင္ငံေတာ္သမၼတ၊ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္၊
ဝန္ႀကီးမ်ားကုိ ေထာင္သြင္းအက်ဥ္းထားခဲ့ၿပီး ၁၉၆၈ ခုႏွစ္တြင္အားလံုးကုိ
အင္းစိန္အက်ဥ္းေထာင္မွ ေခၚထုတ္၊ ၃၃ ဦး အႀကံေပး ေကာ္မတီ ဖြဲ႔ကာ အႀကံအဖန္
လုပ္ခဲ့ျပန္ သည္။
ဤတြင္လည္း
ႏုိင္ငံေတာ္ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ေဟာင္းဦးႏုသည္အျခားစကားကုိမေျပာ။ ဒီမိုကေရစီမွ
ဒီမိုကေရစီဟုဆိုကာ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ႀကီးေနဝင္း ၏ ေတာ္လွန္ေရးအစိုးရကို
တရားဝင္အစုိးရ ျဖစ္ေစရန္ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္မွ ဒီမုိကေရစီ အာဏာအပ္ႏွင္းမည္။
ဗုိလ္ခ်ဳပ္ႀကီးေနဝင္း သည္ ႏုိင္ငံေတာ္ သမၼတအျဖစ္ သက္တမ္းႏွစ္ ႀကိမ္၊ ၁ဝ
ႏွစ္တိတိ ႏုိင္ငံကုိ အုပ္ခ်ဳပ္ပါဟု ဦးႏုက တရားဝင္ တင္ျပသည္။ သို႕ေသာ္
ဦးႏုေျပာေသာ ႏုိင္ငံေတာ္ သမၼတ သက္တမ္း ၁ဝ ႏွစ္ကုိ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ႀကီးေနဝင္းက
မႏွစ္ ၿမိဳ႕ႏုိင္။ သည့္ထက္ၾကာၾကာ တိုင္း ျပည္ကို အုပ္စုိးသြားႏုိင္ရန္
ေတာတြင္းက ဗကပ(ကြန္ျမဴနစ္) လူထြက္မ်ား အင္းစိန္ေထာင္ထဲက ထုတ္လာေသာ
ႏုိင္ငံေရးသမား လူ လည္ႀကီးမ်ား၏ အႀကံေပးဥာဏ္ ေပးမ်ားကုိ စုစည္းကာ ၁၉၇၄ ခု
ႏွစ္တြင္ ႏုိင္ငံေတာ္ ဖြဲ႕စည္းပံု အေျခခံ ဥပေဒသစ္ ေရးဆြဲ၊ ျပည္ သူလူထုကုိ
မဲဆႏၵေပးခိုင္းလ်က္ ႏွစ္ဆယ့္ေျခာက္ႏွစ္တိတိ တုိင္း ျပည္အုပ္ခ်ဳပ္
မင္းလုပ္ခဲ့သည္။ ျပည္သူေတြလက္ထဲက ေငြစကၠဴ မ်ားကုိ သံုးႀကိမ္တိတိ
တန္ဖုိးဖ်က္ ေၾကညာခဲ့သည္။ (၁၉၆၄၊ ၁၉၈၅၊ ၁၉၈၇)။ ျမန္မာႏုိင္ငံအတြင္း၌ စီး
ပြားေရးလုပ္ငန္းေပါင္းစံုကို အဓမၼ ျပည္သူပုိင္သိမ္းသည္။ ျမန္မာတစ္ျပည္လံုး
ဆင္းရဲမြဲေတသြားခဲ့၍ ၁၉၈၇ ခုႏွစ္တြင္ ကမၻာ့ကုလသမဂၢ၏ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္မႈ
အနည္းဆံုး ႏုိင္ငံ-Least Development Country (LDC) အရပ္သား အေခၚ
အဆင္းရဲဆံုးႏုိင္ငံ စာရင္း ဝင္သြားသည္။
၁၉၈၈ ခုႏွစ္ မတ္လ ၁၃ ရက္ေန႔တြင္
ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ ႀကိဳ႕ကုန္း ရန္ကုန္စက္မႈတကၠသိုလ္ ေက်ာင္းသား ကုိဘုန္းေမာ္ကုိ
လံုထိန္းတပ္ က ပစ္ခတ္လိုက္ေသာ ေသနတ္သံတစ္ခ်က္သည္ ၁၉၈၈ ခုႏွစ္
ျမန္မာ့ဒီမုိကေရစီ ေတာ္လွန္ေရးႀကီးအတြက္ ပထမဆံုး ထြက္ေပၚ လာေသာ
သတိေပးသံေခ်ာင္း ေခါက္သံ ျဖစ္ခဲ့သည္။ ႀကိဳ႕ကုန္းရပ္ကြက္ စႏၵာဝင္း
လက္ဖက္ရည္ဆိုင္၌ ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ အရပ္ သားမ်ားႏွင့္
ရန္ကုန္စက္မႈတကၠသုိလ္ေက်ာင္းသားတုိ႔ ပဋိပကၡမွသည္ ဥာဏ္ရည္ဥာဏ္ေသြး
နိမ့္က်ရွာေသာ လက္နက္ကုိင္ တပ္ဖြဲ႔ ေခါင္းေဆာင္တို႔၏ အဆံုးအျဖတ္ေပၚလာသည္။
၁၃-၃-၁၉၈၈ ေန႔ ညတြင္ ျမန္မာႏုိင္ငံကုိ ၂၆ ႏွစ္ တုိင္တိုင္ ဖိႏွိပ္အုပ္ခ်ဳပ္
လာခဲ့ေသာ စစ္အာဏာရွင္စနစ္ဆိုးကုိဖယ္ရွင္းမည့္ ေသနတ္က်ည္ဆန္သည္
အျပစ္မဲ့ေက်ာင္းသား ေမာင္ဘုန္းေမာ္၏ ခႏၶာကုိယ္ တြင္းသုိ႔ ဝပ္စင္း
ဝင္ေရာက္ခဲ့ေခ်ၿပီ။ ေမာင္ဘုန္းေမာ္ ႏွင့္အတူ ေမာင္စိုးျမင့္ဆိုေသာ
ေက်ာင္းသားတစ္ဦးလညး္ က်ည္ဆန္ထိ၍ ကြယ္လြန္ခဲ့၏။
ဤတြင္ ရန္ကုန္တကၠသုိလ္ေက်ာင္းတြင္
ပညာသင္ၾကား ေနၾကေသာ ေက်ာင္းသား ကုိမင္းကုိႏုိင္ႏွင့္ အေပါင္းအေဖာ္တစ္စု
သည္ သမုိင္းဝင္ ဂႏၳဝင္အမ်ဳိးသား သီခ်င္းကို သီဆိုၾကေလၿပီ။
တို႕ေခတ္က်မွ၊ ညံ့ၾကေတာ့မွာလား
ကမၻာမေၾကဘူးေဟ့
(၂)
၁၉၈၈ ခုႏွစ္၊ ၾသဂုတ္လ ၈ ရက္ေန႕တြင္
စတင္ခဲ့ေသာ ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ ဒီမုိကေရစီ ေတာင္းဆိုမႈအေရးေတာ္ပံုႀကီးသည္
ရန္ကုန္ၿမိဳ႕မွ သည္ ျပည္ေထာင္စု ျမန္မာႏုိင္ငံတစ္ဝန္းသုိ႔ ပတ္လႊမ္းခ်ီ
တက္သြားခဲ့ၿပီ။
အလုပ္သမားေတြ၊ လယ္သမားေတြ၊
ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားေတြ၊ ႐ံုးသူ႐ံုးသားေတြ၊ စက္႐ံုေပါင္းစံုႏွင့္ သေဘၤာ
က်င္း ေစ်းသူ ေစ်း သားေတြ အားလံုး အားလံုး အိမ္ထဲ၊ ႐ံုးထဲ၊ စက္႐ံုထဲ၊
ေစ်းထဲက ထြက္လာၿပီး ဆႏၵျပ ၾကသည္။ စစ္တပ္သည္ မိမိအား ႏုိင္ငံေတာ္ကုိ
ကာကြယ္ရန္ ေပးအပ္ထားေသာ ေမာင္းျပန္ေသနတ္ေတြကုိ က်ည္ဆန္ထုိးၿပီး ဒီမုိကေရစီ
ေတာင္းဆိုသူမ်ားကုိပစ္၏။ လမ္းေပၚ မွာ၊ ေျမာင္းထဲမွာ၊ ေစ်းထဲမွာ၊
ေက်ာင္းေပါက္ဝမွာ ေသဆံုးၾကရွာေသာ ဒီမုိကေရစီသူရဲေကာင္းေတြ ေသြးရဲရဲသံရဲရဲ
အတံုးအ႐ံုး ဆံုး႐ႈံး နစ္နာမႈေတြ မ်ားစြာ၊ မ်ားစြာ။
ထိုအခ်ိန္၌ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ တစ္လအတြင္း
ႏုိင္ငံေတာ္ သမၼတ သံုးဦးေျပာင္း၏။ ဦးစန္းယု၊ ဦးစိန္လြင္ႏွင့္
ေဒါက္တာေမာင္ေမာင္။ သမၼတေတြအမ်ဳိးမ်ဳိးေျပာင္း၊ ရာထူးလက္ခံၿပီး
စကားေတြအမ်ားႀကီးေျပာ၊ ျပည္သူေတြက မယံုၾကည္ၾကၿပီ။ ဤအခ်ိန္ ၌ ျပည္ေထာင္ စု
ျမန္မာႏုိင္ငံေတာ္၌ ၁၉၆ဝ ျပည့္ႏွစ္ ေဖေဖာ္ဝါရီလက ျပည္ေထာင္စုပါတီဥကၠ႒
ဦးႏုကုိ ျပည္သူလူထုက ဒီမုိကေရစီနည္း က်က် မဲဆႏၵေပး ေရြးေကာက္ခဲ့ ေသာ
သမိုင္းစာမ်က္ႏွာကုိ ဦးႏုက ျပန္ဖြင့္ေလသည္။
ႏုိင္ငံေတာ္ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ေဟာင္း ဦးႏုသည္
၁၉၈၈ ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလ ၉ ရက္ေန႕တြင္ ျပည္ေထာင္စု ျမန္မာႏုိင္ငံေတာ္ ဒီ
မုိကေရစီ အစုိးရအဖြဲ႔သစ္ကုိ ဖြဲ႔စည္းလိုက္ၿပီး ေၾကညာခ်က္တစ္ေစာင္ထုတ္သည္။
ႏုိင္ငံေတာ္ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ဦးႏု၏ ေၾကညာခ်က္၌ ကြၽႏု္ပ္သာ လွ်င္ ျပည္သူလူထုက
ဒီမိုကေရစီနည္းျဖင့္ တရားဝင္ တင္ ေျမႇာက္ထားေသာ အစုိးရအဖြဲ႔ ျဖစ္သည္ဟု
ေဖာ္ျပသည္။
ဒီမိုကေရစီနည္းျဖင့္ ႏုိင္ ငံေတာ္
ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ဦးႏု၏ အစိုးရအဖြဲ႔တြင္ ႏုိင္ငံေတာ္သမၼတ မန္းဝင္းေမာင္၊
ႏုိင္ငံေတာ္ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ဦးႏု၊ ကာကြယ္ေရးဝန္ႀကီး ဗုိလ္ခ်ဳပ္ႀကီးေဟာင္း
တင္ဦး၊ ဝန္ႀကီးအဖြဲ႔ ဝင္မ်ားအျဖစ္ ဝိဓူရသခင္ခ်စ္ ေမာင္၊ ဦးဝမ္ကိုေဟာ၊
သခင္သိန္းေဖ (ဝါးခယ္မ) အစရွိသျဖင့္ ပါဝင္ခဲ့သည္။ သို႕ေသာ္ ၁၈-၉-၁၉၈၈
ေန႔တြင္ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ႀကီး ေစာေမာင္က ဦးေနဝင္း (လမ္းစဥ္ပါတီဥကၠ ႒) ၏
ညႊန္ၾကားမႈကို ခံယူကာ စစ္တပ္က ဒုတိယအႀကိမ္ အာဏာ သိမ္းခဲ့သျဖင့္ ႏုိင္ငံေတာ္
ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ဦးႏု ေခါင္းေဆာင္ေသာ ဒီမို ကေရစီအစုိးရ အဖြဲ႕ဝင္မ်ား
ေနအိမ္အက်ယ္ခ်ဳပ္ ေထာင္ႀကီးခ်ဳပ္တြင္ အခ်ဳပ္ခံရၿပီး
အစုိးရအဖြဲ႔လုပ္ငန္းမ်ား မလုပ္ေဆာင္ရေတာ့ေပ။
ဤကား ႏုိင္ငံေတာ္ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ေဟာင္း ဦးႏု၏ တတိယ အႀကိမ္ေျပာေသာ ဒီမုိကေရစီ စ ကားတစ္ခြန္းတည္း။
(၃)
၂ဝ၁၂ ႏုိဝင္ဘာလ ၂၅ ရက္ေန႔က ဦးႏုေရးေသာ တာေတ စေနသားစာအုပ္ အေရာင္းျမႇင့္တင္ပြဲကုိ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ ဗုိလ္ေအာင္ေက်ာ္ လမ္း ရွိ Home ၌ က်င္းပခဲ့ရာ စာေရးဆရာ၊ သတင္းစာဆရာ ေမာင္ဝံသ (ယခု ကြယ္လြန္) က စကားတစ္ခြန္း ေျပာသည္။
၂ဝ၁၂ ႏုိဝင္ဘာလ ၂၅ ရက္ေန႔က ဦးႏုေရးေသာ တာေတ စေနသားစာအုပ္ အေရာင္းျမႇင့္တင္ပြဲကုိ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ ဗုိလ္ေအာင္ေက်ာ္ လမ္း ရွိ Home ၌ က်င္းပခဲ့ရာ စာေရးဆရာ၊ သတင္းစာဆရာ ေမာင္ဝံသ (ယခု ကြယ္လြန္) က စကားတစ္ခြန္း ေျပာသည္။
''၁၉၈၈ ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလက ဦးႏုက
ဗုိလ္ခ်ဳပ္ႀကီးေနဝင္းထံက ႏုိင္ငံေတာ္အာဏာကို ဒီမိုကေရစီနည္းအရ
ျပန္ယူလိုက္ၿပီ လို႕ ေၾကညာခဲ့တာ သိပ္မွန္တယ္။ ဦးႏုဟာ ႏုိင္ငံေရးမွာ
အၿမဲတစ္ကြက္ေက်ာ္ ျမင္ၿပီး ေဆာင္ရြက္တတ္တဲ့ ေခါင္းေဆာင္ပါ။ ဦးႏုရဲ႕
ဥာဏ္ရည္ဥာဏ္ေသြးကုိ ကြၽန္ေတာ္ တို႕ လိုက္မမီလို႕ ၁၉၈၈ ခုႏွစ္မွာ
ဒီမိုကေရစီအခြင့္ထူးႀကီးနဲ႕ လြဲခဲ့ပါတယ္'' ဟု ေျပာဆိုခဲ့သည္။
၈၈ ေခါင္းေဆာင္ တစ္ ဦးျဖစ္သူ ကုိမင္းကုိႏုိင္က ႏုိင္ငံျခား အသံလႊင့္ဌာနတစ္ခုႏွင့္ အေမး အေျဖေျပာရာတြင္လည္း ဤသုိ႕။
၈၈ ေခါင္းေဆာင္ တစ္ ဦးျဖစ္သူ ကုိမင္းကုိႏုိင္က ႏုိင္ငံျခား အသံလႊင့္ဌာနတစ္ခုႏွင့္ အေမး အေျဖေျပာရာတြင္လည္း ဤသုိ႕။
''၁၉၈၈ ခုႏွစ္က ႏုိင္ငံ
ေတာ္ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ေဟာင္း ဦးႏုက ဒီမုိကေရစီနည္းအရ ႏုိင္ငံေတာ္အာဏာကို
ကြၽႏု္ပ္ ျပန္ယူလိုက္ၿပီ။ ကြၽႏ္ုပ္ သာလွ်င္ ျပည္သူလူထုက တင္ေျမႇာက္တဲ့
တရားဝင္ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ျဖစ္တယ္။ ေျပာဆိုခဲ့တာ။ ပထမ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ေထာက္ခံခဲ့
ပါတယ္။ ဦးႏု ေၾကညာခ်က္ကို နားေထာင္ၿပီး ထြက္အလာမွာ (ဦး ----)
(နာမည္အတိအက် ေျပာသည္) နဲ႔ ၿခံဝမွာ ေတြ႕ေတာ့ သူက 'ဦးႏုက အာဏာ႐ူးႀကီးကြ။
သူက ပြဲလန္႔တုန္း ဖ်ာခင္းတာ' လို႔ ေျပာ တယ္။ ကြၽန္ေတာ္တို႔လည္း ႏုိင္ငံ ေရး
အသိမၾကြယ္ေတာ့ သူ ေျပာတာ ယံုၾကည္သြားမိတယ္။ တကယ္ေတာ့ အဲဒီတုန္းက
ဦးႏုေၾကညာတာကို ကြၽန္ေတာ္တို႔ဝုိင္းဝန္း ေထာက္ခံရင္ ဒီမုိကေရစီ ရသြားမွာ
ပါ။ ဦးႏုခင္းတဲ့ဖ်ာဟာ ျပည္သူေတြ အတြက္ ဒီမုိကေရစီ ေရႊဖ်ာေပါ့ ဗ်ာ'' ဟု
ရင္ထုမနာ ေျပာခဲ့၊ ေျဖခဲ့ ဖူးေလသည္။
တကၠသိုလ္စိန္တင္
(ေစ်းကြက္သတင္း)


