"R2P ဆိုတာက"

တာဝန္အရ ကာကြယ္ေပးရျခင္းလို႕ ေခၚတဲ့
RESPONSIBILITY TO PROTECT  ကို
("RtoP" သို႕မဟုတ္ "R2P") ဟု ေခၚတယ္။

ဘယ္သူေတြက ကာကြယ္ေပးမွာလည္း
ဆိုေတာ့ ကုလသမဂၢတပ္၊ ေနတိုး၊ ဆီးတိုး
စသည္ျဖင့္ အဖြဲ႕အစည္းေတြက ဝင္ေရာက္
ကာကြယ္ေပးမွာ ျဖစ္တယ္။

ကုလတပ္ႏွင့္ ထိုအဖြဲ႕ေတြ ကာကြယ္ေပး
လို႕ရေအာင္၊ သက္ဆိုင္ရာ ကဏၰအလိုက္
တာဝန္ယူထားတဲ့ ကုလ အရာရွိေတြႏွင့္
ႏိုင္ငံတကာ လူ႕အခြင့္အေရး ေစာင့္ၾကည့္
အဖြဲ႕ေတြ၏ တင္ျပခ်က္ေပၚ မူတည္ျပီး
ထိုႏိုင္ငံကို ဝင္ေရာက္ ကာကြယ္ သင့္/
မသင့္ကို ကုလ လုံျခံုေရး ေကာင္စီက
ဆုံးျဖတ္ပါတယ္။

ကုလ လုံျခံုေရး ေကာင္စီက ဆုံးျဖတ္တယ္
ဆိုသည့္တိုင္ေအာင္ ထိုေကာင္စီက သေဘာ
မတူေသာ္လည္း ျပစ္ခ်က္ရွာျပီး အီရတ္ကို
အေမရိကန္တပ္ ဝင္ေရာက္ခဲ့တာမ်ိဳးလည္း
ရွိတယ္။

ကုုလသမဂၢ ပဋိညဥ္စာတမ္းမွာ နုုိင္ငံတစ္နုုိင္ငံ
၏ အေရးအရာမ်ားသည္ နုုိင္ငံတကာ၏ ျငိမ္း
ခ်မ္းေရးႏွင့္ လံုုျခံဳေရးကိုု ထိခုုိက္လာလ်ွင္
စစ္ေရးအရ အသံုုးျပဳခြင့္ ရွိသည္လို႕ဆိုထား
တယ္။

အဲဒီ သေဘာနဲ႕ ျပစ္ခ်က္ရွာျပီး အေမရိကန္
က အီရတ္ကို ဝင္တာေၾကာင့္ က်ဴးေက်ာ္စစ္
လို႕ကမ႓ာက သတ္မွတ္ထားတာ ျဖစ္တယ္။
ပထမပိုင္းမွာ R2P နဲ႕ ဝင္ဖို႕ လုပ္ေသာ္လည္း
လုံျခံုေရး ေကာင္စီက သေဘာမတူညီလို႕
မဝင္ျဖစ္ခဲ့ဘဲ ျဗိတိန္နဲ႕ မဟာမိတ္ဖြဲ႕ျပီး ျပစ္
ခ်က္ရွာ က်ဴးေက်ာ္ခဲ့ၾကတာ ျဖစ္တယ္။

ေနာက္တခုက R2P ရဲ့ သေဘာ သဘာဝအရ
နုိင္ငံတနုိင္ငံ၏ ျပည္တြင္းေရးဟာ နုိင္ငံတကာ
ကို မထိခုိက္ေသာ္လည္း မိမိ၏ျပည္သူလူထုကို
အစိုးရ အာဏာပိုင္ေတြက ကာကြယ္ရန္ ပ်က္
ကြက္ခဲ့လ်ွင္လည္း နုိင္ငံတကာက စစ္ေရးအရ
ဝင္ေရာက္ ေဆာင္ရြက္ စြက္ဖက္ခြင့္က ရွိေနျပန္
တယ္။

လစ္ဗ်ားကို R2P နဲ႕ဝင္တာ အဲဒီ သေဘာပဲ။

R2P မွာ  ဥပေဒအရ ခ်ဳပ္ေႏွာင္မႈႈ မရွိသလို
လက္ေတြ့ မည္သုိ့ က်င့္သံုးမည္ ဆုိသည္နွင့္
စပ္လ်ဥ္း၍လည္း နုိင္ငံတကာမွာ သေဘာ
တူညီမႈ မရွိေသးပါ။

အဲေတာ့ အယူအဆတရပ္လို႕ ဆိုေသာ္လည္း
သူတို႕ ဝင္ခ်င္လွ်င္ အခ်ိန္မေရြး ဝင္လာႏိုင္
တယ္။

အေရွ႕ေတာင္ အာရွမွာ R2P ဝင္လို႕ရတာ
(၃) ႏိုင္ငံ ရွိတယ္။

ထိပ္ဆုံးက 'ျမန္မာ' ပါ။

က်န္တာက သီရိလကၤာႏွင့္ ေျမာက္ကိုရီး
ယား ျဖစ္တယ္။

ဗမာျပည္က အလြယ္တကူ ဝင္လို႕ရတဲ့
ႏိုင္ငံ တခု ျဖစ္ေနတာက 'လူမ်ိဳးတစ္မ်ိဳး
လံုးကို အစုလိုက္အျပံဳလုိက္ သတ္ျဖတ္မႈ၊
စစ္ရာဇဝတ္ က်ဴးလြန္မႈ၊ လူမ်ိဳးတံုး သတ္
ျဖတ္မႈ၊ လူသား ျဖစ္တည္မႈကို ဆန္႕က်င္မႈ
(Genocide, War Crimes, Ethnic Clea
-nsing and Crimes against humanity)'
စသျဖင့္ အားလုံးေသာ အခ်က္အလက္ေတြ
နဲ႕ ျပီးျပည့္စံုေနတယ္။

ရခိုင္ေဒသရွိ ႐ိုဟင္ဂ်ာ မူဆလင္ ေျခာက္သိန္း
ေက်ာ္ တဖက္ႏိုင္ငံကို အသက္လု ေျပးရတဲ့
အတြက္ ရွမ္း၊ ကရင္၊ ကခ်င္ လူမ်ိဳးစုေတြ
အေပၚ မတရား သတ္ျဖတ္ျခင္း၊ မုဒိမ္းက်င့္
ျခင္းကို စစ္ေရးအရ လက္နက္သဖြယ္ အသုံး
ျပဳခဲ့ျခင္းေတြႏွင့္ပါ စုေပါင္းျပီး အႏၲရယ္ အရွိ
ဆုံး တိုင္းျပည္ အျဖစ္ 'အနီေရာင္' အဆင့္ကို
သတ္မွတ္ထားတာ ျဖစ္တယ္။

အဲသလို သတ္မွတ္ႏိုင္ေအာင္ ဗမာျပည္တြင္း
မွာ လူ႕အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈ မွန္သမွ်ကို
တခုျခင္း၊ တခ်က္ျခင္း ေစာင့္ၾကည့္ မွတ္တမ္း
တင္ကာ ကုလ လုံျခံုေရး ေကာင္စီကို သတင္း
ေပးပို႕ေနတာလည္း အျခားသူေတြ မဟုတ္ဘူး၊
အဲ့ဒီ R2P ကို ေရးဆြဲထားတဲ့ 'ကိုဖီ အာနန္
(Kofi A. Annan)' တို႕ အဖြဲ႕ပဲ ျဖစ္တယ္။

အဲဒါေၾကာင့္ အာနန္ အစီရင္ခံစာကို သေဘာ
အရ လက္ခံမယ္လို႕ ျပသနာ စျဖစ္ခါစမွာ
မယုတ္မလြန္ ေျပာေပမယ့္ ေနာက္ပိုင္းက်
လက္မခံရဲဘဲ အေသေၾကာက္ေနၾကတာ
အထက္ပါ အခ်က္ေတြေၾကာင့္ျဖစ္တယ္။

အခ်ဳပ္ ေျပာရရင္ R2P နဲ႕ ကုလက အမိန္႕
ေပးလိုက္ရင္ ဒါမွမဟုတ္လည္း ကုလ လံုျခံု
က သေဘာတူသည္ ျဖစ္ေစ မတူသည္ ျဖစ္
ေစ 'Southeast Asia Treaty Organizat
-ion' လို႕ေခၚတဲ့ (SEATO) အဖြဲ႕အစည္း၊
သို႕မဟုတ္ပါကလည္း အေမရိကန္တပ္ေတြ
ဦးထုပ္ျပာေလးေတြ ေဆာင္းျပီး အခ်ိန္မေရြး
ဝင္ေရာက္ ထိန္းသိမ္း ႏိုင္တယ္ဆိုတာ
သတိခ်ပ္ဖို႕ ၾကပ္ၾကပ္ လိုပါတယ္။

(Andrew Soe)
၃ ဒီဇင္ဘာ ၂၀၁၇။


https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=2097503063869610&id=100008298112541