စစ္တပ္ရဲ႕ လွဴဒါန္းမႈ နဲ႔ ဦးဝီရသူကို အေၾကာင္းျပဳလို႔ မဘသ အမည္ေျပာင္း ဗုဒၶဓမၼပရဟိတ ေဖာင္ေဒးရွင္းလႈပ္ရွားမႈ

By သာလြန္ေဇာင္းထက္/ ရန္ကုန္ေခတ္သစ္

ႏိုင္ငံေတာ္သံဃမဟာနာယက အဖြဲ႕ႀကီးက တရားမ၀င္ အဖြဲ႕အစည္းအျဖစ္ေၾကညာထားတဲ့ ဗုဒၶဓမၼပရဟိတ ေဖာင္ေဒးရွင္းရဲ႕ ႏွစ္ပတ္လည္ ေတြ႕ဆုံပြဲနဲ႔ ၾသဝါဒခံယူပြဲကို အင္းစိန္ၿမိဳ႕နယ္ ေအာင္ဆန္း ေတာရေက်ာင္းတိုက္မွာ ဇြန္လ ၁၆ ရက္ေန႔နဲ႔ ၁၇ ရက္ေန႔ေတြမွာ က်င္းပခဲ့ၿပီး ဒီပြဲကို တပ္မေတာ္က တရား၀င္ သိန္း ၃၀၀ လွဴဒါန္းမႈေတြ လုပ္ေဆာင္ခဲ့ပါတယ္။

ရန္ကုန္တိုင္းစစ္ဌာနခ်ဳပ္တိုင္းမွဴး ဗိုလ္ခ်ဳပ္သက္ပုံကိုယ္တိုင္ ဒီႏွစ္ပတ္လည္ ေတြ႕ဆုံပြဲကို တက္ေရာက္ၿပီး သိန္း ၃၀၀ လွဴဒါန္းခဲ့တဲ့အျပင္ တပ္မေတာ္က ေဆာက္လုပ္ထားတဲ့ သီရိမဂၤလာ မဟာသာသနာ့ ဗိမာန္ေတာ္မွာလည္း မဟာသမသုတ္ ပရိတ္ေတာ္ ရြတ္ဖတ္ပူေဇာ္ပြဲ က်င္းပခဲ့ပါေသးတယ္။

မဘသ အဖြဲ႕က ေန အသြင္ေျပာင္းထားတဲ့ အမ်ဳိးဘာသာ သာသနာေစာင့္ေရွာက္ေရး ဗုုဒၶဓမၼပရဟိတ ေဖာင္ေဒးရွင္း ကို ၂၀၁၈ ခုႏွစ္ ဇူလိုင္လမွာ ႏိုင္ငံေတာ္သံဃမဟာနာယအဖြဲ႕က တရားမ၀င္ အဖြဲ႕အစည္းအျဖစ္ ေၾကညာထားတဲ့အျပင္ အဖြဲ႕အစည္း ဆက္လက္ တည္ရွိမယ္ဆိုရင္ သံဃာ အဖြဲ႕အစည္း ဥပေဒ ၂၀ / ၉၀ အေရးယူမယ္လို႔ လည္း ထုတ္ျပန္ေၾကညာခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ လူျဖစ္ရင္ ဥပေဒႏွင့္အညီ အေရးယူမွာျဖစ္ၿပီး သံဃာျဖစ္ရင္ေတာ့ သံဃာအဖြဲ႕အစည္းဥပေဒနဲ႔ အေရးယူမယ္လို႔လည္း ထုတ္ျပန္ေၾကညာခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။

ဦးဝီရသူ အေၾကာင္းျပဳ၍

ပုံမွန္အားျဖင့္ေတာ့ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္ ဇူလိုင္လ ဗုဒၶဓမၼပရဟိတ ေဖာင္ေဒးရွင္းကို တရားမ၀င္ အဖြဲ႕အစည္း အျဖစ္ ႏိုင္ငံေတာ္သံဃမဟာနာယက အဖြဲ႕ႀကီးက ေၾကညာၿပီးတဲ့ေနာက္မွာေတာ့ အဲဒီေဖာင္ေဒးရွင္းရဲ႕ ပုံရိပ္ေတြ အေတာ္ကို ၿငိမ္သက္သြားခဲ့ပါတယ္။

၂၀၁၉ ခုႏွစ္ ေမလအတြင္း ေတာင္ဒဂုံျဖစ္စဥ္၊ ဦးဝီရသူကို ပုဒ္မ ၁၂၄ (က) နဲ႔ အေရးယူမႈေတြ ျဖစ္ေပၚလာၿပီးတဲ့ေနာက္မွာမွ အဲဒီအဖြဲ႕ႀကီးရဲ႕ ႏွစ္ပတ္လည္ ေတြ႕ဆုံမႈေခၚယူမႈေတြ လုပ္ေဆာင္လာတဲ့အျပင္  အခ်က္ ၇ ခ်က္ပါ ေၾကညာခ်က္ကို ပါ ထုတ္ျပန္လိုက္ပါတယ္။ အဓိကအားျဖင့္ေတာ့ ဦးဝီရသူ အစိုးရဘက္က တရားစြဲဆိုမႈေပၚ မူတည္ၿပီးေတာ့ အုံႂကြလာတဲ့သေဘာလို႔ လည္းဆိုႏိုင္ပါတယ္။

အဲဒီေၾကညာခ်က္က ထူးျခားတဲ့အျပင္ လက္ရွိ NLD အစိုးရ လုပ္ေဆာင္ေနတဲ့ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ အားလုံးကို ကန္႔ကြက္ရႈတ္ခ်တဲ့အျပင္ လက္ရွိ တိုင္းျပည္နဲ႔ လူမ်ဳိး ဘာသာ သာသနာကို ပ်က္စီးေအာင္ လုပ္ရပ္ေတြနဲ႔ လုပ္ရပ္ေတြမွာ ပါ၀င္သူေတြအားလုံး ဆႏၵမဲ မေပးျခင္း အျပင္ တရားနဲ႔အညီ ရတဲ့ နည္းနဲ႔ တြန္းလွန္ဖယ္ရွားၾကလို႔လည္း ရဟန္း၊ ရွင္လူ ျပည္သူအားလုံးကို တိုက္တြန္း တယ္လို႔ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

မဘသအမည္ေျပာင္း ဗုဒၶဓမၼပရဟိတေဖာင္ေဒးရွင္းအေနနဲ႔ NLD အစိုးရကို မဲမေပးဖို႔နဲ႔ တြန္းလွန္ဖယ္ရွားၾကဖို႔ တိုက္တြန္းခ်က္ဟာ ေနာက္ဆုံး ေၾကညာခ်က္သေဘာေဆာင္သလို ဒီအတိုင္းျဖစ္လာဖို႔လည္း ဆက္လက္ၿပီး လုပ္ေဆာင္သြားမယ့္ အေျခအေနေတြလည္း ျမင္ေတြ႕ရပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ သံဃာေတြ မဲေပးခြင့္ရဖို႔ကိုလည္း ဒီညီလာခံမွာ ေဆြးေႏြးလာတာ ေတြ႕ျမင္ရပါတယ္။ ဒီေတာင္းဆိုမႈေတြက ေရွ႕ဆက္ၿပီး သြားမယ့္ အလားအလာလည္းရွိေနပါတယ္။

စစ္တပ္၏ လွဴဒါန္းမႈ

မဘသ အမ်ဳိးသားေရး လႈပ္ရွားမႈေတြရဲ႕ ေနာက္ကြယ္မွာ စစ္တပ္ရွိတယ္ဆိုၿပီး  ႏိုင္ငံေရး အသိုင္းအဝိုင္းဘက္က  ေ၀န္မႈေတြရွိခဲ့ေပမယ့္လည္း  လက္ရွိအခ်ိန္အထိေတာ့ သက္ေသ သာဓက မျပႏိုင္ေသးပါဘူး။ သို႔ေပမယ့္ သိသာျမင္သာတဲ့ လွဴဒါန္းမႈေတြကေတာ့ေတြ အၿမဲလိုလို ရွိေနခဲ့တာပါ။ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္မွာ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီးမင္းေအာင္လႈိင္ မႏၲေလးမစိုးရိမ္တိုက္သစ္ကို သြားေရာက္ၿပီး ဆြမ္းလွဴဒါန္းတာေတြ၊ ဦးဝီရသူ အပါအ၀င္ သံဃာေတြကို လွဴဒါန္းမႈေတြ လုပ္ေဆာင္ခဲ့တဲ့အျပင္ မစိုးရိမ္တိုက္သစ္ကို ေငြက်ပ္ သိန္း ၂၀၀ ေက်ာ္ လွဴဒါန္းခဲ့ပါေသးတယ္။

အခုေနာက္ဆုံး ထင္သာျမင္သာရွိလာတာကေတာ့ မဘသ အမည္ေျပာင္း ဗုဒၶဓမၼပရဟိတေဖာင္ေဒးရွင္းကို ေငြက်ပ္ သိန္း ၃၀၀ လွဴဒါန္းမႈပဲျဖစ္ပါတယ္။ မဘသ အမည္ေျပာင္း ဗုဒၶဓမၼပရဟိတေဖာင္ေဒးရွင္းကို စစ္တပ္က လွဴဒါန္းမႈေတြရွိတာမို႔ အမ်ဳိးသားေရး မဘသ လႈပ္ရွားမႈအတြက္ စစ္တပ္က ေထာက္ပံ့လွဴဒါန္းထားတယ္ဆိုတာေတာ့  ဘယ္လိုမွ မျငင္းႏိုင္ေတာ့ပါဘူး။

မဘသအမည္ေျပာင္း ဗုဒၶဓမၼပရဟိတ ေဖာင္ေဒးရွင္းရဲ႕ ဆင့္ကဲ ျဖစ္ေပၚလာမႈကို ၾကည့္ရေအာင္ပါ။

မဘသ အမည္ေျပာင္း ဗုဒၶဓမၼပရဟိတေဖာင္ေဒးရွင္း

၂၀၁၇ ေမလ ၂၃ ရက္ေန႔မွာ အမ်ိဳး ဘာသာ သာသနာေစာင့္ေရွာက္ေရးအဖြဲ႕ (မဘသ) ကို တရားမဝင္ အဖြဲ႕အစည္းအျဖစ္ ႏိုင္ငံေတာ္သံဃာမဟာနာယကအဖြဲ႕ က ေၾကညာဆုံးျဖတ္ၿပီး ဆိုင္းဘုတ္ေတြအားလုံးကို ျဖဳတ္ခ်ခိုင္းခဲ့ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္သံဃာမဟာနာယကအဖြဲ႕ (မဟန) ရဲ႕ ၄၇ ပါး စုံညီ အထူးအစည္းအေဝးက ဒီလို ဆုံးျဖတ္တာျဖစ္လို႔ ေနရာတစ္ခ်ိဳ႕ကလြဲရင္ တစ္ႏိုင္ငံလုံးမွာ မဘသ ဆိုင္းဘုတ္ေတြ ျဖဳတ္ခ်လိုက္ရပါတယ္။

ဒါေပမယ့္လည္း မဘသ အေနနဲ႔မဟုတ္ေတာ့ဘဲ အမ်ိဳးဘာသာ သာသနာ ေစာင့္ေရွာက္ေရး ဗုဒၶဓမၼ ပရဟိတေဖာင္ေဒးရွင္းဆိုတဲ့ အမည္နဲ႔ အသြင္ေျပာင္းၿပီး မဘသ လုပ္ငန္းေတြကို ဆက္လက္ လုပ္ကိုင္ခဲ့ပါတယ္။ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္ ဇူလိုင္လ ၂၀ ရက္ေန႔မွာ မဟနရဲ႕ ၄၇ ပါး စုံညီအစည္းအေဝးကပဲ အမ်ိဳး ဘာသာ သာသနာေစာင့္ေရွာက္ေရး ဗုဒၶဓမၼပရဟိတ ေဖာင္ေဒးရွင္းဟာ တရားမဝင္ အဖြဲ႕အစည္း ျဖစ္လို႔ ၄၅ ရက္အတြင္း တစ္ႏိုင္ငံလုံး ဆိုင္းဘုတ္ေတြ ထပ္မံျဖဳတ္ခ်ဖို႔ ၫႊန္ၾကားလိုက္ပါတယ္။

ဒီၫႊန္ၾကားခ်က္ကို မလိုက္နာဘူးဆိုရင္ေတာ့ သံဃာဆိုရင္ သံဃာ့အဖြဲ႕အစည္းဆိုင္ရာ ဥပေဒ ၂၀/၉၀ နဲ႔အေရးယူမွာျဖစ္ၿပီး လူပုဂၢိဳလ္ဆိုရင္ေတာ့ တရားဥပေဒနဲ႔အညီ အေရးယူမယ္လို႔ ေၾကညာလိုက္ပါတယ္။ ဒီေၾကညာခ်က္ကို လက္မခံဘဲ ဗုဒၶဓမၼပရဟိတေဖာင္ေဒးရွင္းအေနနဲ႔ အမ်ားဆုံးျဖတ္ခ်က္နဲ႔ပဲ ဆက္လက္ ရပ္တည္၊ မရပ္တည္ ဆုံးျဖတ္မယ္လို႔ အဲဒီေဖာင္ေဒးရွင္းဘက္က ထုတ္ျပန္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္လည္း ဓမၼစက္၊ အာဏာစက္ေတြ သုံးၿပီး ၫႊန္ၾကားလာတာမို႔ မဘသအသြင္ေျပာင္း ဗုဒၶဓမၼပရဟိတေဖာင္ေဒးရွင္း ဆက္လက္ရပ္တည္ႏိုင္မယ့္ အခြင့္အေရးက နည္းပါးလာေနၿပီး နိဂုံးခ်ဳပ္ဖို႔က ေသခ်ာသေလာက္ျဖစ္ေနပါၿပီ။

မဘသ နိဒါန္း

၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ေမလ ၂၈ ရက္ေန႔ ရခိုင္ျပည္နယ္၊ ေက်ာက္နီေမွာ္ ေက်း႐ြာမွ အသက္ ၂၆ ႏွစ္အ႐ြယ္ မသီတာေထြး မုဒိမ္းက်င့္သတ္ျဖတ္ခံလိုက္ရၿပီး သတ္ျဖတ္သူေတြဟာ လူမ်ိဳးျခား၊ ဘာသာျခားျဖစ္ေနတယ္ဆိုတဲ့ သတင္းေတြ စတင္ပ်ံ႕ႏွံ႔ခဲ့ပါတယ္။ ဒီသတင္းေတြနဲ႔အတူ လက္စားေခ် လက္တုံ႔ျပန္မႈေတြ ျဖစ္ေပၚခဲ့ၿပီး ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ၊ ဇြန္လ ၃ ရက္ေန႔ ေတာင္ကုတ္ၿမိဳ႕မွာ လိုင္းကားစီးနင္းလာတဲ့ မြတ္စလင္ ၁၀ ဦး သတ္ျဖတ္ခံလိုက္ရပါတယ္။ ဒီသတ္ျဖတ္မႈ ျဖစ္စဥ္ႏွစ္ခုက ျမန္မာတစ္ႏိုင္ငံလုံးကို ၿခိမ္းေျခာက္ေနတဲ့ လူမ်ိဳးေရး၊ ဘာသာေရး ပဋိပကၡျဖစ္စဥ္ေတြရဲ႕ အစျဖစ္သလို မဘသ အဖြဲ႕ႀကီး ေပၚထြန္းလာမယ့္ နိဒါန္းလည္းျဖစ္ပါတယ္။ မြတ္စလင္ ဆန႔္က်င္ေရး ဆိုတဲ့ အႏၲရာယ္ရွိတဲ့ အစြန္းေရာက္ ဝါဒ ေခါင္းေထာင္လာေစတဲ့ ျဖစ္စဥ္ ႏွစ္ခု ဆိုရင္လည္း မမွားႏိုင္ပါဘူး။

အဲဒီျဖစ္စဥ္ႏွစ္ခုျဖစ္ေပၚၿပီးတဲ့ေနာက္ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ရခိုင္ျပည္နယ္အတြင္း ႏွစ္ဖက္ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းေတြၾကားမွာ အဓိက႐ုဏ္းေတြ စတင္ျဖစ္ပြားခဲ့ပါတယ္။ ဇြန္လ ၈ ရက္ေန႔ ေမာင္ေတာၿမိဳ႕နယ္မွာ အသတ္ခံလိုက္ရတဲ့ မြတ္စလင္ ၁၀ ဦး ကိစၥ ကန႔္ကြက္ဆႏၵျပၾကၿပီး ရဲတပ္ဖြဲ႕က ပစ္ခတ္ႏွိမ္နင္း ၿဖိဳခြဲလို႔ ေသေက်မႈေတြရွိခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီေနာက္ေတာ့ ရခိုင္ေတြနဲ႔ မြတ္စလင္ေတြအၾကား အဓိက႐ုဏ္းေတြ ျဖစ္ပြားၿပီး အေရးေပၚ အေျခအေနေၾကညာလိုက္ရပါတယ္။ ၈၈ ဦး ေသဆုံးၿပီး အိမ္ေျခေပါင္း ၂၅၂၈ လုံးပ်က္စီးကာ လူဦးေရ ၉ ေသာင္း ထြက္ေျပးခဲ့ရပါတယ္။

ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာကတည္းက ရခိုင္နဲ႔ မြတ္စလင္ေတြၾကားက မေျပလည္မႈေတြက မႈခင္းျဖစ္စဥ္တစ္ခုကို လူမ်ိဳးေရး ဘာသာေရး ခြဲျခားလႈံ႕ေဆာ္မႈေတြေၾကာင့္ မီးဟုန္းဟုန္းစတင္ ေတာက္ေလာင္ခဲ့ရတယ္ ဆိုရင္ မမွားပါဘူး။ ဒီျဖစ္စဥ္မွာ အဓိကအားျဖင့္ အဲဒီအခ်ိန္က အစိုးရထိပ္တန္း ေခါင္းေဆာင္ပိုင္းဝန္ႀကီးအဆင့္နဲ႔ ၫႊန္ၾကားေရးမႉးအဆင့္ က လႈံ႕ေဆာ္မႈ၊ လူမႈကြန္ရက္ကေန ဓာတ္ပုံေတြ ျဖန႔္ေဝမႈဟာလည္း အဓိက႐ုဏ္းျဖစ္ေစတဲ့ အေၾကာင္းအရင္းေတြထဲမွာ ပါဝင္ခဲ့ပါတယ္။

အဲဒီအခ်ိန္က ၂၀၁၂ ခုႏွစ္၊ ဧၿပီလ ၁ ရက္ေန႔ ၾကားျဖတ္ေ႐ြးေကာက္ပြဲမွာ အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီ အဖြဲ႕ခ်ဳပ္က အမတ္ေနရာ ၄၅ ေနရာလုံး အႏိုင္ရၿပီး ေအာင္ပြဲခံေနခ်ိန္ျဖစ္တဲ့အျပင္ ၂၀၁၀ မဲလိမ္ မဲခိုးမႈေတြနဲ႔ တက္လာတဲ့ အာဏာရွိသူေတြတို႔အဖို႔ ႏိုင္ငံေရးအရ ဘယ္လို ျပည္သူ ေထာက္ခံမႈ ရမလဲ ဆိုတာကို ျပင္ဆင္ေတြးေတာေနရခ်ိန္လည္းျဖစ္ပါတယ္။

ဒီလို အဓိက႐ုဏ္းေတြေၾကာင့္ မဘသ လို႔ ေခၚတဲ့ အမ်ိဳးဘာသာသာသနာေစာင့္ေရွာက္ေရး အဖြဲ႕ ျဖစ္လာမယ့္ အေျခအေနတစ္ခုကို တြန္းပို႔ခဲ့သလို ျပည္သူေထာက္ခံမႈ မရွိတဲ့သူေတြအေနနဲ႔ ေနာင္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲေတြမွာ အႏိုင္ရရွိဖို႔ ႏိုင္ငံေရးအျမတ္ထုတ္တဲ့ နည္းလမ္းအျဖစ္ ဘာသာေရးနဲ႔ လူမ်ိဳးေရး ကို အသုံးခ်ဖို႔ အကြက္ရသြားေစတာပါပဲ။

မဘသအစ ၉၆၉ က

ရခိုင္အဓိက႐ုဏ္းျဖစ္စဥ္ၿပီးတဲ့ေနာက္ပိုင္းမွာ တစ္ႏိုင္ငံလုံးအတိုင္းအတာနဲ႔ မြတ္စလင္ ဆန႔္က်င္ေရး လႈပ္ရွားမႈေတြျဖစ္ေပၚလာၿပီး အဲဒီအထဲမွာ ၉၆၉ လႈပ္ရွားမႈလို႔ေခၚတဲ့ အမ်ိဳးသားေရး လႈပ္ရွားမႈ အရွိန္တက္လာပါတယ္။ ဒီလို လႈပ္ရွားမႈေတြထဲမွာ နာမည္ေက်ာ္ ဘုန္းႀကီးတစ္ပါး ေပၚထြက္လာၿပီး သူကေတာ့ ဦးဝီရသူပါပဲ။

၉၆၉ ဆိုတာ ဘုရားဂုဏ္ေတာ္ ၉ ပါး၊ တရားဂုဏ္ေတာ္ ၆ ပါး၊ သံဃာ့ ဂုဏ္ေတာ္ ၉ ပါးကို ရည္႐ြယ္တာျဖစ္ၿပီး အဲဒီ ၉၆၉ အဖြဲ႕ကို ေမာ္လၿမိဳင္ၿမိဳ႕မွာ သံဃာ ၅ ပါးနဲ႔ စတင္ဖြဲ႕စည္းခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ ၉၆၉ အဖြဲ႕ဟာ ၁၉၉၉ ခုႏွစ္ေလာက္ကတည္းက ရွိေနခဲ့တာျဖစ္ၿပီး ၂၀၁၂ ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ အမ်ိဳးသားေရး လႈပ္ရွားတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းေတြက လႈပ္ရွားမႈသေကၤတအျဖစ္ စြဲယူသုံးစြဲလာတာျဖစ္ပါတယ္။

၉၆၉လႈပ္ရွားမႈနဲ႔အတူ "ငါတို႔အ႐ိုး စည္း႐ိုးထိုး၍ ကာသင့္ပါလ ွ်င္ ကာရမည္" ဆိုတဲ့ ေဆာင္ပုဒ္ဟာလည္း က်ယ္ျပန႔္လာပါတယ္။ ၉၆၉ လႈပ္ရွားမႈဟာ တစ္ႏိုင္ငံလုံးအတိုင္းအတာနဲ႔ ပ်ံ႕ႏွံ႔ခဲ့ၿပီး မြတ္စလင္ေတြရဲ႕ ဘာသာေရး အမွတ္တံဆိပ္ျဖစ္တဲ့ ၇၈၆ ကို တန္ျပန္တဲ့ လႈပ္ရွားမႈ ပုံစံျဖစ္လာပါတယ္။ ဘာသာေရးပဋိပကၡ ျဖစ္ပြားေစဖို႔ လႈံ႕ေဆာ္မႈေတြမွာ ၉၆၉ တံဆိပ္ေတြဟာ က်ယ္က်ယ္ျပန႔္ျပန႔္ျမင္လာရပါတယ္။

၂၀၁၈ ခုႏွစ္အတြင္းမွာ တပ္မေတာ္က Mytel ဆက္သြယ္ေရး ကုမၼဏီအမည္နဲ႔ မိုဘိုင္းလ္ Sim Card ထုတ္ေဝရာမွာလည္း ၉၆၉ နဲ႔စတဲ့ နံပါတ္ကို သုံးခဲ့တာကလည္း ထူးျခားခ်က္တစ္ခု ျပည္တြင္းျပည္ပ အသိုင္းအဝိုင္းက သုံးသပ္ပါတယ္။

မိထၱီလာ အဓိက႐ုဏ္း

၂၀၁၃ ခုႏွစ္ မတ္လမွာေတာ့ မႏၲေလးတိုင္း မိထၱီလာမွာ ေ႐ႊဆိုင္တစ္ခုအတြင္းမွာ ျဖစ္ပြားတဲ့ ရန္ျဖစ္မႈက အစျပဳလို႔ မိတၱီလာမွာ အဓိက႐ုဏ္းအႀကီးအက်ယ္ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီအဓိက႐ုဏ္းမွာေတာ့ အဓိက ဆက္ႏြယ္တာ ဘာသာေရးလႈံ႕ေဆာ္မႈေတြျဖစ္ၿပီး အၾကမ္းဖက္မႈေတြဟာ ရဲေတြ ေရွ႕မွာ တင္ျဖစ္ပ်က္ခဲ့ပါတယ္။ ရဲေတြဟာ တားဆီးႏိုင္ခဲ့ျခင္းမရွိသလို တုတ္၊ ဓားကိုင္ေဆာင္ထားသူေတြကို ေနရာအႏွံ႔မွာ ေတြ႕ျမင္ခဲ့ရပါတယ္။ မိထၱီလာ အဓိက႐ုဏ္းမွာ ၄၂ ဦးေသဆုံးၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုင္ရာ ကုလသမဂၢ အထူးကိုယ္စားလွယ္ ဗီေဂ်းနမ္ဘီးယားက "မီးေမႊးတဲ့ ဝါဒျဖန႔္မႈမ်ား" ေၾကာင့္ အဓိက ႐ုဏ္း ျဖစ္ရတာျဖစ္ၿပီး "ရက္စက္လြန္းတဲ့ ပရိေသသပ္မႈ" လို႔ အၾကမ္းဖက္မႈေတြကို ေခၚဆိုသုံးႏႈန္းသြားခဲ့ပါတယ္။

အဓိက႐ုဏ္းမ်ား

၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လမွာ ကန႔္ဘလူ၊ ၂၀၁၄ ဇန္နဝါရီလမွာ ရခိုင္ျပည္နယ္၊ ၂၀၁၄ ဇြန္လမွာ မႏၲေလးတိုင္း၊ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္၊ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ေတြမွာေတာ့ အဓိက႐ုဏ္းေတြနဲ႔ အၾကမ္းဖက္မႈေတြ ျဖစ္ပြားေစခဲ့ပါတယ္။ ဒီျဖစ္ပြားေတြရဲ႕ ေနာက္ကြယ္မွာ အစြန္းေရာက္ အမ်ိဳးသားေရး ဝါဒီေတြရွိေနတယ္ဆိုၿပီး ႏိုင္ငံတကာနဲ႔ ကမာၻက စြပ္စြဲမႈေတြအၿမဲလိုလိုရွိခဲ့ပါတယ္။

မဘသ ဖြဲ႕စည္းျခင္း

အမ်ိဳးဘာသာသာသနာ ေစာင့္ေရွာက္ေရးအဖြဲ႕ ( မဘသ) ကို ၂၀၁၄ ခုႏွစ္ ဇြန္လအတြင္းမွာ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕မွာ ဖြဲ႕စည္းလိုက္ပါတယ္။ ၉၆၉ လႈပ္ရွားမႈ စတင္နဲ႔ နာမည္ေက်ာ္ၾကားလာတဲ့ အရွင္ဝီရသူက မဘသမွာ ဦးေဆာင္ဆရာေတာ္တစ္ပါးျဖစ္ၿပီး မဘသ အဖြဲ႕ ဥကၠ႒ အျဖစ္ ဘဒၵႏၲတိေလာကာဘိဝံသ၊ အဂၢမဟာပ႑ိတ၊ ႏိုင္ငံေတာ္ၾသဝါဒါစရိယ၊ ႐ြာမပရိယတၱိစာသင္တိုက္က တာဝန္ယူခဲ့ပါတယ္။

ဦးဝီရသူႏွင့္ မဘသ

မဘသဆိုလိုက္ရင္ ႏိုင္ငံတကာနဲ႔ ျပည္တြင္းျပည္ပကပါ ဦးဝီရသူကို ေျပးျမင္ၾကၿပီး ဦးဝီရသူဟာ မဘသရဲ႕ ဦးေဆာင္သူအျဖစ္ ျမင္လာၾကပါတယ္။ အရွင္ဝီရသူက " အမ်ိဳးသားေရး ေပါ့ေပါ့မေတြးနဲ႔" တရားေဟာေျပာမႈနဲ႔ နာမည္ေက်ာ္ၾကားလာၿပီး တရားေဟာေျပာမႈေတြမွာ မြတ္စလင္ဆန႔္က်င္ေရးကို ဦးတည္ေျပာဆိုတဲ့အျပင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္နဲ႔ မင္းကိုႏိုင္ကို မြတ္စလင္ ေနာက္လိုက္ေတြ အျဖစ္ မၾကာခဏ စြပ္စြဲေျပာဆိုခဲ့ပါတယ္။ အရွင္ဝီရသူ ကိုယ္တိုင္ ဦးေဆာင္ၿပီး အေျခခံဥပေဒ ပုဒ္မ ၅၉ (စ) မျပင္ဆင္ေရး၊ အေျခခံဥပေဒ ပုဒ္မ ၄၃၆ မျပင္ဆင္ေရး ဆိုတဲ့ ႏိုင္ငံေရးလႈပ္ရွားမႈေတြကိုလည္း ျမင္လာရပါတယ္။ မ်ိဳးေစာင့္ဥပေဒျပ႒ာန္းေရးလႈပ္ရွားမႈေတြဟာလည္း တစ္ႏိုင္ငံလုံး အရွိန္တက္လာခဲ့ျပန္ပါတယ္။

၂၀၁၃ ခုႏွစ္ မိထၱီလာအဓိက႐ုဏ္း အစပ်ိဳးခ်ိန္ ဦးဝီရသူ မိထၱီလာသြားေရာက္ၿပီးကာမွ အဓိက႐ုဏ္းေတြ အရွိန္ျမႇင့္လာခဲ့ေပမယ့္လည္း အဲဒီအခ်ိန္ သမၼတဦးသိန္းစိန္အစိုးရက တစ္စုံတစ္ရာ အေရးယူမႈ မရွိခဲ့ပါဘူး။

အရွင္ဦးဝီရသူဟာ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလ ၂၈ ရက္ေန႔မွာ သီရီလကၤာႏိုင္ငံ၊ ကိုလံဘိုၿမိဳ႕မွာ က်င္းပခဲ့တဲ့ Bodu Bala Sena(BBS) ေခၚ ဗုဒၶဘာသာအင္အားစုအဖြဲ႕ ညီလာခံကို တက္ေရာက္ခဲ့ၿပီး သီရလကၤာပုံစံ ႏိုင္ငံေရးအေျခအေန ဖန္တီးဖို႔လည္း စိတ္အားထက္သန္ခဲ့ပါတယ္။ သီရိလကၤာမွာ ဘုန္းေတာ္ႀကီးေတြက ႏိုင္ငံေရးမွာ တိုက္႐ိုက္ပါဝင္ပတ္သက္ခြင့္ရရွိေနတာပါ။

ကမာၻေက်ာ္ TIME မဂၢဇင္းက အရွင္ဝီရသူကို ျမန္မာ့ဘင္လာဒင္ ဆိုတဲ့ အမည္ေပး ေခၚေဝၚ သတ္မွတ္ခဲ့ပါတယ္။

မဘသရဲ႕ႏိုင္ငံေရး ေျခလွမ္းမ်ား

စတင္ဖြဲ႕စည္းခ်ိန္ကစလို႔ မဘသ အဖြဲ႕ အဓိက လူမႈေရး၊ သာသနာေရးလႈပ္ရွားမႈေတြနဲ႔အတူ မြတ္စလင္ဆန႔္က်င္ေရး ေတြ ရွိခဲ့သလို အျခားဘက္မွာ ႏိုင္ငံေရးအရ လႈပ္ရွားမႈေတြရွိခဲ့ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ေတာ့ မ်ိဳးေစာင့္ဥပေဒ ျပ႒ာန္းေပးေရး လက္မွတ္ေရးထိုး လႈပ္ရွားမႈေတြ၊ ဆႏၵျပပြဲေတြ၊ ခ်ီတက္ပြဲေတြ ၿခိမ့္ၿခိမ့္သဲက်င္းပခဲ့တာပါ။ ဒီေျခလွမ္းေတြေၾကာင့္ ေနာက္ဆုံးမွာ သမၼတဦးသိန္းစိန္အစိုးရနဲ႔ ႀကံံ့ခိုင္ေရးပါတီက ၂၀၁၅ ေ႐ြးေကာက္ပြဲမတိုင္မီ တစ္လင္တစ္မယားစနစ္ က်င့္သုံးျခင္းဆိုင္ရာ ဥပေဒ ကို ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လ ၃၁ ရက္ေန႔မွာလည္းေကာင္း၊ ျမန္မာဗုဒၶဘာသာဝင္မိန္းမမ်ား အထူးထိမ္းျမားျခင္းဆိုင္ရာ ဥပေဒကို ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လ ၂၆ ရက္ေန႔မွာလည္းေကာင္း၊ ကိုးကြယ္ရာ ဘာသာ ကူးေျပာင္းျခင္းဆိုင္ရာ ဥပေဒကို၂၀၁၅ ခုႏွစ္၊ ၾသဂုတ္လ ၂၆ ရက္ေန႔မွာလည္းေကာင္း၊ လူဦးေရတိုးပြားႏႈန္းထိန္းညႇိျခင္းဆိုင္ရာ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈ ဥပေဒကို ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ ေမလ ၁၉ ရက္ေန႔မွာလည္းေကာင္း မ်ိဳးေစာင့္ဥပေဒ ၄ ခုကို တရားဝင္ျပ႒ာန္းေပးလိုက္ပါတယ္။

ႏိုင္ငံတကာနဲ႔ လူ႔အခြင့္အေရးလႈပ္ရွားသူေတြဘက္က ဒီမ်ိဳးေစာင့္ဥပေဒကို အႀကီးအက်ယ္ကန႔္ကြက္ခဲ့ေပမယ့္လည္း မေအာင္ျမင္ခဲ့ပါဘူး။

မွန္းခ်က္နဲ႔ ႏွမ္းထြက္ မကိုက္တဲ့ ၂၀၁၅ ေ႐ြးေကာက္ပြဲ

သမၼတဦးသိန္းအစိုးရနဲ႔ ႀကံ့ခိုင္ေရးပါတီဘက္က အမ်ိဳးသားေရးလႈပ္ရွားမႈနဲ႔ မဘသ အဖြဲ႕ ကို အသိအမွတ္ျပဳၿပီး လိုအပ္ခ်က္ေတြကို ျဖည့္ဆည္းေပးခဲ့တာေၾကာင့္ ၂၀၁၅ ေ႐ြးေကာက္ပြဲမွာ အႏိုင္ရႏိုင္တယ္ဆိုတဲ့ တြက္ဆမႈေတြရွိခဲ့ပါတယ္။ ႀကံ့ခိုင္ေရးပါတီကိုယ္တိုင္ကလည္း ဒီလိုပဲ တြက္ဆမႈေတြရွိခဲ့ေပမယ့္လည္း လက္ေတြ႕မွာေတာ့ အမ်ိဳးသား ဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ (NLD) က ၈၀ ရာခိုင္ႏႈန္းနီးပါး နဲ႔အျပတ္အသတ္အႏိုင္ရရွိခဲ့ပါတယ္။ ၂၀၁၅ ေ႐ြးေကာက္ပြဲမွာ ၂၀၁၃ ေလာက္ကတည္းက အစပ်ိဳးခဲ့တဲ့ အမ်ိဳးသားေရး လႈပ္ရွားမႈေၾကာင့္ NLD အႏိုင္မရဘူးဆိုတဲ့ ယူဆခ်က္ေတြအားလုံးကို ႐ိုက္ခ်ိဳးပစ္လိုက္ႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။

သံဃာ့အဖြဲ႕အစည္းဆိုင္ရာဥပေဒ ၂၀/၉၀

၁၉၉၀ ျပည့္ႏွစ္ ေအာက္တိုဘာလ ၃၁ ရက္ေန႔မွာ ႏိုင္ငံေတာ္ၿငိမ္ဝပ္ပိျပားမႈ တည္ေဆာက္ေရးအဖြဲ႕ က ဗိုလ္ခ်ဳပ္မႉးႀကီးေစာေမာင္ လက္မွတ္ေရးထိုးၿပီး သံဃာ အဖြဲ႕အစည္းဆိုင္ရာ ဥပေဒတစ္ရပ္ကို ျပ႒ာန္းခဲ့ပါတယ္။ ဒီဥပေဒမွာ ျပ႒ာန္းခ်က္ ပုဒ္မ ၁၈ ခုပါဝင္ၿပီး သံဃာဂိုဏ္း ၉ ဂိုဏ္းကလြဲလို႔ ဘယ္အဖြဲ႕ကို အသိအမွတ္မျပဳပါဘူး။ အဲဒီဥပေဒအရ သံဃာ့ ဂိုဏ္းသစ္ေတြ ဖြဲ႕စည္းခြင့္မျပဳသလို သံဃာနာယကအဖြဲ႕ရဲ႕ ႀကီးၾကပ္မႈမခံတဲ့ သံဃာ အဖြဲ႕အစည္းသစ္ေတြ ဖြဲ႕စည္းခြင့္မျပဳဘူးလို႔ တားျမစ္ထားတာပါ။ အဲဒီဥပေဒကို ခ်ိဳးေဖာက္ရင္ေတာ့အနည္းဆုံး ေထာင္ဒဏ္ ၆ လကေန အမ်ားဆုံးေထာင္ဒဏ္ ၃ ႏွစ္အထိ ခ်မွတ္ႏိုင္တယ္လို႔ ျပ႒ာန္းထားပါတယ္။ မဘသအဖြဲ႕နဲ႔ မဘသ အသြင္ေျပာင္း ဗုဒၶဓမၼပရဟိတေဖာင္ေဒးရွင္းကို ၄၅ ရက္အတြက္ မဖ်က္သိမ္းရင္ သံဃာဆိုရင္ သံဃာအဖြဲ႕အစည္းဆိုင္ရာ ဥပေဒ ၂၀/၉၀ နဲ႔အေရးယူမယ္လို႔ မဟနက တရားဝင္ အသိေပးၫႊန္ၾကားထားပါတယ္။

မဘသ နိဂုံး (သို႔မဟုတ္) ေနာက္ဆုံးခံတပ္မွ ရွင္သန္လာျခင္း

NLD ပါတီ အႏိုင္ရရွိၿပီးခ်ိန္မွာေတာ့ အမ်ိဳးသားေရးလႈပ္ရွားမႈေတြကို ျပည္သူေတြက မေထာက္ခံဘူးဆိုတာ ထင္ရွားေပၚလြင္ခဲ့ၿပီး အရွိန္ေလ ွ်ာ့ သြားပါတယ္။ ၂၀၁၇ မွာေတာ့ မဘသ ဖ်က္သိမ္းဖို႔ မဟနက ၫႊန္ၾကားခဲ့ၿပီး မဘသကို ပရဟိတေဖာင္ေဒးရွင္းအျဖစ္ အသြင္ေျပာင္းခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္လည္း ၂၀၁၈ ခုႏွစ္မွာ ထပ္မံၿပီး ဖ်က္သိမ္းဖို႔ မဟနက ၫႊန္ၾကားခဲ့တာမို႔ သိပ္မၾကာခင္မွာ မဘသ အဖြဲ႕ဟာ နိဂုံးခ်ဳပ္ေတာ့မွာပါ။ ႏိုင္ငံေရးရည္႐ြယ္ခ်က္ေတြပါတဲ့ အမ်ိဳးသားေရးလႈပ္ရွားမႈေတြဟာ လူထုေထာက္ခံမႈမရွိရင္ မေအာင္ျမင္ႏိုင္ဘူးဆိုတာ သိသာေပမယ့္လည္း အခုအခ်ိန္အထိေတာ့ ဒီမိုကေရစီ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးေတြအေပၚ ႀကီးမားတဲ့ ၿခိမ္းေျခာက္မႈကေတာ့ ရွိေနဆဲပါပဲ။

အမ်ိဳးသားေရးလႈပ္ရွားမႈေတြကို ေနာက္ကြယ္ကေန ေငြအင္အား၊ လူအင္အား ႀကီးႀကီးမားမားေထာက္ပံ့မႈေတြကလည္း ရွိေနဆဲပါပဲ။ မဘသအဖြဲ႕ ဆိုတဲ့ နာမည္နဲ႔ နိဂုံးခ်ဳပ္သြားေပမယ့္လည္း ယုံၾကည္ သက္ဝင္လႈပ္ရွားေနသူ ရွိေနဆဲမို႔ အခ်ိန္မေ႐ြး ျပန္လည္ ႏိုးထႏိုင္သလို ဒီမိုကေရစီအင္အားစု အားနည္းခ်ိန္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲေတြမွာ အႏိုင္ရၿပီး ျပန္လည္ ေခါင္းေထာင္လာမယ့္ အေျခအေနေတြကေတာ့ ရွိေနပါတယ္။

၂၀၂၀ သည္ ပစ္မွတ္လား

၂၀၂၀ ေရြးေကာက္ပြဲ ကာလ မတိုင္မီမွာ ဗုဒၶဓမၼပရဟိတ ေဖာင္ေဒးရွင္းက လက္ရွိ အစိုးရကို မဲမေပးဖို႔နဲ႔ တြန္းလွန္ဖယ္ရွားၾကဖို႔ တိုက္တြန္းလိုက္တာမို႔ ဒါဟာ ၂၀၂၀ ကို ပစ္မွတ္ထားေနတာ အေသအခ်ာပါပဲ။

နိဂုံးခ်ဳပ္ေနၿပီျဖစ္တဲ့ မဘသဟာ ဦးဝီရသူ ကို အေၾကာင္းျပဳလို႔ လႈပ္ရွားမႈေတြနဲ႔ ျပန္လည္ အားေကာင္းလာမယ့္ အေျခအေနရွိတဲ့အျပင္ စစ္တပ္ရဲ႕ေထာက္ပံ့ လွဴဒါန္းမႈေတြေၾကာင့္ အမ်ဳိးသားေရး လႈပ္ရွားမႈေတြဟာ ျပန္လည္ အားေကာင္းလာမယ့္ အေျခအေနေတြ ျမင္ေနရတာကေတာ့ အေသအခ်ာပါပဲ။

Photo- ဗုဒၶဓမၼပရဟိတေဖာင္ေဒးရွင္း ႏွစ္ပတ္လည္ ေတြ႕ဆုံပြဲကို ဇြန္လ ၁၆ ရက္ေန႔ ႏွင့္ ၁၇ ရက္ေန႔က က်င္းပခဲ့သည္။ MPA


https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=671407833296566&id=385165108587508