ရပ္/ေက်း အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွူးမ်ားကို ဘယ္လိုရပ္/ေက်း အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွူးမ်ားကို တရားစြဲဆိုရာတြင္ “ခရိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွူး” ၏ အတည္ျပဳခ်က္ျဖင့္ “ၿမိဳ့နယ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွူး” ၏ ခြင့္ျပဳခ်က္ျဖင့္ တရားစြဲဆိုနိုင္ပါေၾကာင္း။
======================
ရပ္ကြက္(သို့) ေက်းရြာအုပ္စု အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွူးကို ျပစ္မွုေၾကာင္း တရားစြဲဆိုရာတြင္ တရားစြဲဆိုခြင့္ျပဳမိန္႔ (sanction) ေတာင္းခံရန္လို၊ မလို။
ရပ္ကြက္(သို့) ေက်းရြာအုပ္စု အုပ္ခ်ဳပ္ေရးဥပေဒကို
ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္ ဥပေဒအမွတ္- ၁/၂၀၁၂
ျဖင့္ျပဌာန္းခဲ့ပါသည္။
ယင္းဥပေဒတြင္ ပုဒ္မ- ၂၇-က ကို
ျပည္ေထာင္စု လႊတ္ေတာ္ဥပေဒအမွတ္- ၇/၂၀၁၂
ျပင္ဆင္သည့္ ဥပေဒျဖင့္ ျဖည့္စြက္ခဲ့ပါသည္။
ျပည္ထဲေရး၀န္ႀကီးဌာန၏ အမိန္႔ေၾကာ္ျငာစာအမွတ္ -၃၈၆/၂၀၁၂ အရ ရပ္ကြက္(သို့) ေက်းရြာအုပ္စု အုပ္ခ်ဳပ္ေရးဆိုင္ရာ နည္းဥပေဒမ်ားကို ထုတ္ျပန္ခဲ့ပါသည္။
ယင္းဥပေဒတြင္ ပုဒ္မ - ၂(ဆ)တြင္ ရပ္ကြက္(သို့)ေက်းရြာအုပ္စု အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွူးဆိုသည္မွာ သက္ဆိုင္ရာ ရပ္ကြက္ (သို့မဟုတ္) ေက်းရြာအုပ္ခ်ဳပ္ေရး လုပ္ငန္းမ်ားကို ေဆာင္ရြက္ရန္ ဤဥပေဒအရ ခန္႔အပ္ တာ၀န္ေပးျခင္း
ခံရေသာပုဂၢိဳလ္ကို ဆိုသည္ ဟုသာ ျပဌာန္းထားပါသည္။
ရပ္ကြက္(သို့) ေက်းရြာအုပ္စု အုပ္ခ်ဳပ္ေရးဥပေဒ ႏွင့္
နည္းဥပေဒတြင္ ရပ္/ေက်း အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွူးသည္
“ျပည္သူ႔၀န္ထမ္း” ဟုတ္၊ မဟုတ္ အတိအလင္း ျပဌာန္းထားျခင္း မရွိသည္ကို ေတြ႕ရပါသည္။
ပုဂၢိဳလ္တစ္ဦး တစ္ေယာက္သည္ ျပည္သူ႔၀န္ထမ္း ဟုတ္သည္ မဟုတ္သည္ဆိုေသာ ျပႆနာကို စဥ္းစားရာတြင္ ထိုသူသည္ ဥပေဒတစ္ရပ္ရပ္က ျပည္သူ႔၀န္ထမ္းအျဖစ္ သတ္မွတ္ထားသူ ျဖစ္ပါသေလာဟု ဦးစြာစဥ္းစားရပါသည္။
ထိုသို့ သတ္မွတ္ျပဌာန္းထားျခင္း မရွိမွသာ ျပစ္မွုဆိုင္ရာဥပေဒပုဒ္မ -၂၁ ပါ အပိုဒ္တစ္ခုခု တြင္ က်ဳံး၀င္သည္၊ မ၀င္သည္ကို စိစစ္ရပါသည္။
(ဆရာ ဦးသက္ေဖ၏ ျပစ္မွုဆိုင္ရာ သိေကာင္းစရာစာအုပ္ ပုဒ္မ-၂၁ ရွင္းလင္းခ်က္ကို ရည္ညႊန္းသည္။)
ရပ္/ေက်းအုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွူးသည္ ျပည္သူ႔၀န္ထမ္း ဟုတ္မဟုတ္ အတိအလင္း ျပဌာန္းခ်က္မရွိသည့္ အေနအထားတြင္ ျပစ္မွုဆိုင္ရာဥပေဒပုဒ္မ - ၂၁ တြင္
အက်ဳံး၀င္ျခင္း ရွိမရွိ စိစစ္ရန္ လိုမည္ျဖစ္ပါသည္။
ျပစ္မွုဆိုင္ရာဥပေဒပုဒ္မ - ၂၁ အဌမ အခ်က္တြင္ “ရာထူးအေလ်ာက္ ျပစ္မွုမ်ားကို တားျမစ္ရန္ သို့တည္းမဟုတ္ ျပစ္မွုအေၾကာင္းအရာမ်ားကို သတင္းေပးရန္၊ သို့တည္းမဟုတ္ ျပစ္မွုက်ဴးလြန္သူတို့ကို ဥပေဒႏွင့္အညီ ျဖစ္ေစရန္ေသာ္ လည္းေကာင္း၊ ျပည္သူ႔က်န္းမာေရးကိုျဖစ္ေစ၊ လုံျခဳံေရးကိုျဖစ္ေစ၊ သက္သာေရးကိုျဖစ္ေစ ေစာင့္ေရွာက္ရန္ ေသာ္လည္းေကာင္း၊ တာ၀န္၀တၱရားရွိေသာ အရာရွိ။” ဟုေဖာ္ျပထားပါသည္။
ရပ္ကြက္(သို့) ေက်းရြာအုပ္စု အုပ္ခ်ဳပ္ေရးဥပေဒ ပုဒ္မ- ၁၃တြင္ ရပ္/ေက်းအုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွူး၏ လုပ္ငန္းတာ၀န္မ်ားကို ေဖာ္ျပထားရာ၌ ပုဒ္မခြဲ -(က)မွ (င)အထိ၊ (ဆ) မွ(ဒ)အထိ၊ (န)၊ (ဖ)၊(ရ) မွ (၀) အထိ လုပ္ငန္းတာ၀န္မ်ားသည္ အထက္ပါ ျပစ္မွုဆိုင္ရာဥပေဒပုဒ္မ - ၂၁ အဌမ အခ်က္တြင္ အက်ဳံး၀င္ေၾကာင္း ေတြ႕ရွိရပါသည္။
ထို့ျပင္ ျပစ္မွုဆိုင္ရာဥပေဒပုဒ္မ- ၂၁ န၀မ အခ်က္တြင္ --
“ရာထူးအေလ်ာက္ အစိုးရအတြက္ -------------------အခြန္စည္းၾကပ္ရန္ -----------------တာ၀န္ရွိေသာအရာရွိ၊---------" ဟုေဖာ္ျပထားပါသည္။
ရပ္ကြက္(သို့) ေက်းရြာအုပ္စု အုပ္ခ်ဳပ္ေရးဥပေဒ ပုဒ္မ- ၁၃(ယ) တြင္ “ေျမခြန္ ႏွင့္ အစိုးရေခ်းေငြ ေကာက္ခံေပးျခင္း” လုပ္ငန္းတာ၀န္ကို ေဖာ္ျပထားရာ ပုဒ္မ-၂၁၊ န၀မ အခ်က္တြင္လည္း အက်ဳံး၀င္ေၾကာင္း ေတြ႕ရွိရပါသည္။
အထက္ပါ ျပဌာန္းခ်က္မ်ားတြင္ “အရာရွိ(officer)” ဆိုေသာ စကားရပ္ကို ရွင္းလင္းထားျခင္း မရွိသျဖင့္ ရပ္/ေက်း အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွူးသည္
“အရာရွိ”ဟုတ္မဟုတ္ အျငင္းပြားရန္ရွိပါသည္။
အစိုးရ၏ အုပ္ခ်ဳပ္မွုအာဏာ တစ္စိတ္တစ္ေဒသကို တိုက္ရိုက္လႊဲအပ္ျခင္းခံရသူ သို့မဟုတ္ ထိုသို့လႊဲေျပာင္း
ခံရသူႏွင့္ တာ၀န္ဆက္စပ္ေနသူကို “အရာရွိ”ဟု ဆိုနိုင္ေၾကာင္း ဆရာ ဦးသက္ေဖ၏ ျပစ္မွုဆိုင္ရာ သိေကာင္းစရာ စာအုပ္ ပုဒ္မ-၂၁ ရွင္းလင္းခ်က္တြင္ ေဖာ္ျပထားပါသည္။
သို့ျဖစ္ရာ ရပ္/ေက်း အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွူးသည္ ျပစ္မွုဆိုင္ရာဥပေဒပုဒ္မ- ၂၁ အရ “ျပည္သူ႔၀န္ထမ္း”ျဖစ္ေၾကာင္း ေလ့လာေတြ႕ရွိရပါသည္။
ရပ္/ေက်းအုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွူးသည္ “ျပည္သူ႔၀န္ထမ္း” ျဖစ္သည္တြင္ ၄င္းအား ျပစ္မွုေၾကာင္းအရ တရားစြဲဆိုရာတြင္ ျပစ္မွုဆိုင္ရာက်င့္ထုံး ဥပေဒပုဒ္မ - ၁၉၇(၁) အရ တရားစြဲဆိုခြင့္ျပဳမိန္႔(sanction) လိုမလို စိစစ္ရန္ လိုအပ္လာပါသည္။
ျပစ္မွုဆိုင္ရာက်င့္ထုံးဥပေဒပုဒ္မ - ၁၉၇(၁)တြင္ “ျပစ္မွုဆိုင္ရာဥပေဒပုဒ္မ ၁၉၏ အဓိပၸါယ္အရ တရားသူႀကီးျဖစ္သူ သို့မဟုတ္ ရာဇ၀တ္တရားသူႀကီးတစ္ဦး၊ သို့မဟုတ္ နိုင္ငံေတာ္သမၼတ ၏အခြင့္အမိန္႔မရရွိဘဲ ရာထူးမွ ထုတ္ပယ္ျခင္း မျပဳနိုင္ေသာ ျပည္သူ႔၀န္ထမ္း တစ္ဦးသည္ မိမိရာထူးအေလ်ာက္ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္စဥ္ ျပဳလုပ္ေသာ သို့မဟုတ္ ျပဳလုပ္သည္ဟု သေဘာသက္ေရာက္ေသာ ျပစ္မွုတစ္စုံတစ္ရာႏွင့္ စြပ္စြဲျခင္းခံရေသာအခါ
နိုင္ငံေတာ္သမၼတ၏ ႀကိဳတင္အခြင့္အမိန္႔မရရွိဘဲ အဆိုပါျပစ္မွုကို မည္သည့္တရား႐ုံးကမၽွ အေရးမယူရ”ဟုျပဌာန္ထားပါသည္။
ပုဒ္မ- ၁၉၇(၁)ဘာသာျပန္ဆိုခ်က္တြင္ နိုင္ငံေတာ္သမၼတ သိုမဟုတ္ အျခားအဆင့္ျမင့္ေသာ အာဏာပိုင္ ဟု ဘာသာျပန္ဆိုထားေသာ္လည္း မူရင္းအဂၤလိပ္ဘာသာျဖင့္ ျပဌာန္းခ်က္တြင္ “or some higher authority” စကာရပ္ကို ခ်န္လွပ္ထားရမည္(omitted)ဟု မွတ္ခ်က္ ထည့္ထားေသာေၾကာင့္ “သိုမဟုတ္ အျခားအဆင့္ျမင့္ေသာ အာဏာပိုင္” ဆိုေသာစကားရပ္ကို ခ်န္လွပ္ရန္ျဖစ္ပါသည္။
ျပစ္မွုဆိုင္ရာက်င့္ထုံးဥပေဒပုဒ္မ-၁၉၇(၁)ျပဌာန္းခ်က္အရ ယင္းပုဒ္မ-၁၉၇(၁)တြင္ အက်ဳံး၀င္ေသာ ျပည္သူ႔၀န္ထမ္းသည္ “နိုင္ငံေတာ္သမၼတ အခြင့္အမိန္႔မရရွိဘဲ ရာထူးမွထုတ္ပယ္ျခင္းမျပဳနိုင္ေသာ ျပည္သူ႔၀န္ထမ္း”ျဖစ္ပါသည္။
ရပ္/ေက်းအုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွူးသည္ နိုင္ငံေတာ္သမၼတ အခြင့္အမိန္႔မရရွိဘဲ ရာထူးမွထုတ္ပယ္ျခင္း မျပဳနိုင္ေသာ ျပည္သူ႔၀န္ထမ္း”ျဖစ္သလား ေလ့လာၾကည့္ပါသည္။
ရပ္ကြက္(သို့) ေက်းရြာအုပ္စု အုပ္ခ်ဳပ္ေရးဥပေဒ ပုဒ္မ- ၈ အရ ရပ္/ေက်း အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွူးကို ခန္႔အပ္တာ၀န္ေပးရာတြင္ ၿမိဳ့နယ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွူးက ခရိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွူး၏ အတည္ျပဳခ်က္ျဖင့္ ခန္႔အပ္တာ၀န္ေပးၿပီး
ပုဒ္မ - ၁၅ အရ ၿမိဳ့နယ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွူးသည္ ရပ္/ေက်းအုပ္ခ်ဳပ္ ေရးမွူးအား ခရိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွူး၏ အတည္ျပဳခ်က္ျဖင့္ တာ၀န္မွရပ္စဲျခင္း ျပဳနိုင္ပါသည္။
ထို့ေၾကာင့္ ရပ္/ေက်းအုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွူးအား ခန္႔ထားျခင္း/ တာ၀န္မွ ရပ္စဲျခင္းျပဳနိုင္သူသည္ ဥပေဒအရ “ခရိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွူး” ၏ အတည္ျပဳခ်က္ျဖင့္ “ၿမိဳ့နယ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွူး”ျဖစ္ပါသည္။
သို့ျဖစ္ရာ ရပ္/ေက်း အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွူးသည္ ျပစ္မွုဆိုင္ရာက်င့္ထုံးဥပေဒပုဒ္မ- ၁၉၇(၁) အရ နိုင္ငံေတာ္သမၼတ၏ အခြင့္အမိန္႔မရရွိဘဲ ရာထူးမွထုတ္ပယ္ျခင္း မျပဳနိုင္ေသာ
ျပည္သူ႔၀န္ထမ္း မဟုတ္ေၾကာင္း ျမင္သာပါသည္။
တရား႐ုံးမ်ား ညႊန္ၾကားလႊာအမွတ္ - ၁၁/၁၉၇၀ အပိုဒ္(၄)တြင္ ေအာက္ပါအတိုင္း ျပဌာန္းထားပါသည္။
“ပုဒ္မ ၁၉၇(၁)အရ တရားစြဲဆိုရန္ ခြင့္ျပဳမိန္႔လိုအပ္သည့္ ျပည္သူ႔၀န္ထမ္း ႏွစ္မ်ိဳးႏွစ္စားသာရွိပါသည္။
၄င္းတို့မွာ -----
(က)ရာဇ၀တ္တရားသူႀကီး (သုိ့မဟုတ္) ရာဇ၀တ္ပုဒ္မ ၁၉ တြင္ ေဖာ္ျပထားသည့္ တရားသူႀကီးႏွင့္--
(ခ) ေတာ္လွန္ေရးေကာင္စီဥကၠဌ( မွတ္ခ်က္- ယခုနိုင္ငံေတာ္သမၼတ) ခြင့္ျပဳခ်က္မရဘဲ ရာထူးမွ ႏုတ္ပယ္ျခင္း မျပဳနိုင္သည့္ ျပည္သူ႔၀န္ထမ္းတို့ပင္ျဖစ္ပါသည္။
ထို့ေၾကာင့္ အထက္ပါ ၀န္ထမ္းအမ်ိဳးအစား ထဲတြင္ အက်ဳံးမ၀င္ေသာ ၀န္ထမ္းမ်ားအေပၚ တရားစြဲဆိုသည့္အခါမ်ား၌ တရားစြဲရန္ ခြင့္ျပဳမိန္႔မလိုပါ။” ဟုညႊန္ၾကားထားပါသည္။
ထို့ျပင္ ယင္းညႊန္ၾကားခ်က္တြင္
- ရဲသားအဆင့္မွ လုံျခဳံေရးမွူးအဆင့္အထိ ရွိသူမ်ားအား ရာထူးမွ ႏုတ္ပယ္နိုင္ခြင့္အာဏာသည္ “ရဲခ်ဳပ္” သာျဖစ္၍ ထိုသူမ်ားအေပၚ တရားစြဲဆိုခြင့္ျပဳမိန္႔ မလိုေၾကာင္း ႏွင့္
- လက္ေထာက္စုံစမ္းစစ္ေဆးေရးအရာရွိအဆင့္မွ အထက္တန္းအဆင့္ ထိရွိသူမ်ားအား ရာထူးမွႏုတ္ပယ္နိုင္ခြင့္ရွိသူသည္ “ညႊန္ၾကားေရး၀န္” သာျဖစ္၍ တရားစြဲရန္ ခြင့္ျပဳမိန္႔ မလိုေၾကာင္း ညႊန္ၾကားထားပါသည္။
အထက္တြင္ တင္ျပခဲ့သည့္အတိုင္း ရပ္/ေက်း အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွူးအား ခန္႔ထားျခင္း/ တာ၀န္မွရပ္စဲျခင္း ျပဳနိုင္သူသည္ “ခရိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွူး” ၏ အတည္ျပဳခ်က္ျဖင့္ “ၿမိဳ့နယ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွူး”ျဖစ္ရာ ဥပေဒျဖင့္ အပ္ႏွင္းထားေသာ လုပ္ပိုင္ခြင့္ျဖစ္သျဖင့္ တရား႐ုံးမ်ားညႊန္ၾကားလႊာအမွတ္ - ၁၁/၁၉၇၀ အပိုဒ္ (၈)တြင္ပါရွိသကဲ့သို့ ေတာ္လွန္ေရးေကာင္စီဥကၠဌ( မွတ္ခ်က္- ယခုနိုင္ငံေတာ္သမၼတ)က ၄င္းကိုယ္စား ထပ္ဆင့္လႊဲအပ္ျခင္း မဟုတ္ေၾကာင္းလည္း ျမင္သာပါသည္။
ထို့ေၾကာင့္ ရပ္/ေက်းအုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွူးသည္ ျပစ္မွုဆိုင္ရာက်င့္ထုံး ဥပေဒပုဒ္မ - ၁၉၇(၁) ပါ ျပည္သူ႔၀န္ထမ္း အမ်ိဳးအစားတြင္ အက်ဳံးမ၀င္သျဖင့္ ၄င္းအေပၚ ျပစ္မွုေၾကာင္း တရားစြဲဆိုရာတြင္ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္စဥ္ ျပဳလုပ္ေသာ ျပစ္မွုပင္ျဖစ္ေစ တရားစြဲဆိုခြင့္ျပဳမိန္႔(sanction) မလိုအပ္ပါေၾကာင္း ေလ့လာတင္ျပအပ္ပါသည္။

Crd;ေရာင္နီတင္ဝင္း
